Thế nào là Ngành và Nhà phân loại học?

Phân chia ngành phân loại và các nhà phân loại học

Phân loại học được xác định là một ngành khoa học về phân chia và sắp xếp theo các điều luật và quy định. Thực tế, phân loại học không chỉ được áp dụng đối với ngành Sinh học, và có thể áp dụng cho nhiều đối tượng, lĩnh vực khác. 

Phân loại học trong Sinh học là khoa học về sự phân chia và sắp xếp các loài sinh vật (đơn vị phân loại cơ bản nhất) vào các vị trí thích hợp để có thể giải thích được sự đa dạng, mối quan hệ và quá trình hình thành, tiến hóa của chúng. 

(Cây phân loại sự sống: Nguồn: http://www.greennature.ca/)

Với khái niệm rộng như vậy, ngành phân loại học sẽ được phân chia theo hệ thống sau:

· Phân loại học – alpha: chủ yếu ở mức độ nhận dạng, mô tả và đặt tên cho các đơn vị phân loại mới (loài, giống, họ...) hoặc xem xét những mô tả/hệ thống lại tên khoa học trước đây.

· Phân loại học – beta: thực hiện các công việc so sánh giữa các đơn vị phân loại, bao gồm việc nghiên cứu quan hệ phát sinh; hoặc mức độ khác là sắp xếp hệ thống các đơn vị phân loại (chủ yếu dựa trên các phân tích về phát sinh chủng loại).

· Phân loại học – gamma: chủ yếu nghiên cứu các biến dị di truyền trong các loài. 

Ngoài ra, còn có các công việc khác như:

· Phát triển các công cụ cho việc định loại/nhận dạng: khóa phân loại, mã vạch DNA

· Định loại/nhận dạng các mẫu vật, sử dụng các công cụ định loại và sắp xếp chúng vào hệ thống đã biết. 

· Điều tra phát hiện các đơn vị phân loại trong khu vực cụ thể hoặc hệ sinh thái cụ thể, chủ yếu dựa vào công cụ định loại.

Trên cơ sở phân chia như vậy, các nhà phân loại học cũng được chia thành các nhóm sau:

· Nhà phân loại – alpha: mô tả, đặt tên, tổng kết và thống nhất các đơn vị phân loại.

· Nhà phân loại – beta: so sánh và phân chia các đơn vị phân loại, hình thành cây phát sinh chủng loại.

· Nhà phân loại – gamma: nghiên cứu biến di truyền trong loài. 

· Người phát triển công cụ: xây dựng khóa định loại và các công cụ hỗ trợ khác cho việc nhận dạng các đơn vị phân loại.

· Người sử dụng: nhận biết các loài, sử dụng khóa/công cụ để điều tra đa dạng sinh học.

Trên thực tế, các nhà phân loại có thể được sắp xếp vào nhiều hơn các nhóm được đề cập ở trên, tùy thuộc vào công việc của họ trong thời gian đó. Nói một cách khái quát, nhà phân loại được xem là nhà khoa học có cảm nhận một cách công bằng như mình đang ở nhà ở mọi nơi, khi thực địa, trong bảo tàng, trong phòng thí nghiệm và trước máy tính. 

Tương lai của các ngành khoa học phân loại:

Carl Linnaeus (1707-1778): Cha đẻ của ngành phân loại  trong sinh học
(http://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Linnaeus)

Hình thành từ năm 1758, phân loại học đã đóng vai trò quan trọng cho việc tìm hiểu sự sống, đóng góp cho việc tìm hiểu quá trình tiến hóa và phát sinh các loài sinh vật trên trái đất; và cũng đóng góp vào các ngành kinh tế như dược học, nông nghiệp, lâm nghiệp thông qua những phát hiện mới về nguồn gen, nguồn tài nguyên sinh vật mới. Hiện nay, ngành khoa học phân loại đang đứng trước một áp lực rất lớn với sự xuất hiện của lĩnh vực sinh học phân tử DNA và phân loại dựa vào DNA. Đã, đang và sẽ còn những tranh luận về vai trò của phân loại học cổ điển và phân loại học hiện đại (dựa vào DNA), nhưng không thể phủ nhận được vai trò của phân loại học cổ điển. Thực tế hiện nay, việc kết hợp các dẫn liệu phân tử và dẫn liệu hình thái trong việc nghiên cứu phân loại đang được sử dụng rộng rãi và phổ biển trên thế giới. 

Trong những năm gần đây, đã có rất nhiều sáng kiến được thực hiện nhằm thúc đẩy ngành phân loại trên thế giới. Ủy ban CBD (Công ước về Đa dạng sinh học) đã công bố Sáng kiến Phân loại toàn cầu (GTI) để cải thiện những khó khăn cho ngành phân loại. Bên cạnh đó, các sáng kiến quốc tế khác như, Bách khoa toàn thư về sự sống (Encyclopedia of Life), Khu hệ động vật châu Âu (Fauna of Europe), Cơ sở thông tin đa dạng sinh học toàn cầu (Global Biodiversity Information Facility), Loài2000 (Species2000) đều được phát triển nhằm cung cấp các thông tin về đa dạng sinh học một cách phổ biến hơn, đặc biệt thông qua internet. Các nhà phân loại vẫn tiếp tục công việc bởi vì phải còn rất lâu nữa chúng ta mới có thể có được đầy đủ hiểu biết về các loài sinh vật trên trái đất.

Biên tập: Đức Anh

Tài liệu tham khảo: 

1. Enghoff H., & Seberg O. (2006) A Taxonomy of Taxonomy and Taxonomists. The systematics, 27: 13-15. (http://www.systass.org/newsletter/TheSystematist27.pdf).
2. Enghoff H. (2008) What is taxonomy? – An overview with myriapodological examples. Soil Organisms, 81(3): 441-451.
3. http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/publikationen/soilorganisms/volume_81_3/16_enghoff.pdf

Posted in: Biodiversity,News