Những loài cá biển quý, hiếm ở miền Trung Việt Nam

Đây là những loài cá quý, hiếm đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam 2007, chúng có phân bố ở một số tỉnh Miền Trung, và có thể bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thảm hoạ ô nhiễm môi trường biển. Chúng là những loại có tình trạng bảo tồn từ Rất nguy cấp, đến Bị đe doạ tuyệt chủng trong tương lai gần.

Chúng được pháp luật Việt Nam bảo vệ, nghiêm cấm đánh bắt ngoài tự nhiên, nghiêm cấm sử dụng các hình thức mang tính diệt chủng như sử dụng CHẤT ĐỘC, phá huỷ môi trường sống. 

Ngoài những biện pháp bảo vệ như trên, chúng ta cần tăng cường giáo dục thiên nhiên, nâng cao nhận thức và trách nhiệm cộng động, để bảo tồn những tài nguyên thiên nhiên biển vô cùng tươi đẹp và giá trị mà cha ông ta đã gìn giữ bao đời nay.

CÁ BỐNG BỚP - BOSTRICHTHYS SINENSIS 

Phân hạng: RẤT NGUY CẤP - CR A1a,c,d E.

Theo http://tepbac.com/

Đây là loài cá quý cổ truyền của Việt Nam và đứng đầu danh sách các loài hải sản tươi sống xuất khẩu. Thịt thơm ngon, thành phần dinh dưỡng trong thịt cao nhất so với các loại cá biển khác: lipit 12,1% (gấp khoảng 10 lần cá khác), protit 18,5% (tính theo trọng lượng thịt không có xương).

Theo SĐVN 2007

Thức ăn chủ yếu của chúng là động vật giáp xác và cá con. Sống trong các bãi triều, cửa sông, đầm nước lợ, chất đáy là bùn cát hoặc bùn phù sa. Cá trưởng thành luôn sống trong hang, lỗ ở các bãi triều, bờ đê ngập nước, chỉ ra ngoài khi sinh sản hoặc kiếm ăn.

Do cường độ săn bắt như hiện nay và các hiện tượng khoanh bãi triều đắp đầm ao nuôi hải sản phá huỷ nơi cư trú và môi trường ven biển bị ô nhiễm, dự đoán số lượng cá thể ngoài tự nhiên sẽ giảm đi ít nhất 50% trong vòng 10 - 15 năm tới. 

Chúng có ở Tây vịnh Bắc Bộ bao gồm cả Thanh Hoá và Hà Tĩnh

Đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam 2007. Cần nghiêm cấm triệt để việc đánh bắt loài này ngoài tự nhiên. Mặt khác cần hạn chế việc chặt phá sú vẹt, khoanh vùng đắp đầm ao bừa bãi trong các bãi triều cửa sông. Các cơ sở nghiên cứu cần tiếp tục nuôi cho cá đẻ nhân tạo để bổ sung giống vào môi trường tự nhiên.

CÁ NHÁM NHU MỲ - STEGOSTOMA FASCIATUM 

Phân hạng: NGUY CẤP - EN A1d C2a. 

Theo http://www.julianrocks.net/

Chúng là loài cá sụn có thân hình lớn, sống đáy, bơi lội chậm chạp nên thường bị mắc vào lưới giã đáy trong vùng biển nông. Dự đoán số lượng quần thể có khoảng 2500 cá thể trưởng thành; do sống phân tán nên mỗi tiểu quần thể có khoảng 250 cá thể. Với cường độ đánh bắt ngày càng tăng như hiện nay (kể cả các biện pháp dùng thuốc nổ và CHẤT ĐỘC) sẽ dẫn đến giảm số lượng là điều không thể tránh khỏi.

Theo SĐVN 2007

Thức ăn của loài này là động vật thân mềm và giáp xác. Cá nhám nhu mì sống sát đáy, bơi lội chậm chạp. Phân bố rộng trong các vùng biển ấm, thường vào vùng gần bờ và ven đảo trong mùa sinh sản hoặc kiếm ăn. 

Ở Việt Nam, chúng phân bố có ở Đông Nam vịnh Bắc Bộ (và một số khu vực khác). 

Đây là loài có giá trị cao như thịt làm thực phẩm, gan lấy dầu để sản xuất dầu cá. Dầu gan cá được coi như một poly vitamin.

Loài đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam 2007, cần đưa vào danh sách các loài cấm đánh bắt trong ngành thuỷ sản

CÁ GIỐNG MÕM TRÒN, CÁ GIỐNG, CÁ ĐUỐI LƯỠI CÀY - RHINA ANCYLOSTOMA

Phân hạng: NGUY CẤP - EN A1a,d C2a.

Theo https://wikimedia.org/

Theo SĐVN 2007

Do sống sát đáy và bơi lội chậm chạp nên dễ bị lưới đáy quét được, thường gặp nhưng số lượng không nhiều, dự đoán quần thể trong toàn vùng biển có dưới 2500 cá thể trưởng thành và mỗi tiểu quần thể ít hơn 250 cá thể. Thức ăn là động vật giáp xác và thân mềm. 

Ở Việt Nam chúng phân bố có ở Đông Nam Vịnh Bắc Bộ (và một số khu vực khác)

Là loài có giá trị thực phẩm cao như thịt ăn tươi hoặc đóng hộp, gan lấy dầu sản xuất dầu cá. Là nguồn gen quý hiếm, vật mẫu hấp dẫn du khách trong các bảo tàng biển.

Loài đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam 2007, cần đưa vào danh sách các loài cấm đánh bắt trong ngành thuỷ sản

CÁ MĂNG SỮA, CÁ MĂNG BIỂN - CHANOS CHANOS 

Phân hạng: SẼ NGUY CẤP - VU A2d.

Theo http://fishesofaustralia.net.au/

Theo SĐVN 2007

Là loài có giá trị thực phẩm, thịt cá tươi rất thơm ngon, được ưa chuộng ở trong nước và nước ngoài. Là đối tượng nuôi ở các đầm phá ven biển miền Trung từ Quảng Trị đến Bình Thuận. Thức ăn của cá chủ yếu là rong lam kết thành khối nổi trên mặt nước và mùn bã hữu cơ.

Mặc dù Cá măng biển đẻ nhiều nhưng mức độ tử vong cao ở giai đoạn phôi và cá con, do cường độ đánh vớt cá con rất lớn ở các vùng ven biển trong các đầm phá và tình trạng ô nhiễm ngày càng tăng ở vùng biển gần bờ. Do đó các thành phẩm trong các đầm nuôi rất ít. Dự đoán số lượng trong 10 năm tới giảm ít nhất 20%.

Chúng phân bố dọc ven biển từ Nghệ An đến Bình Thuận. 

Loài đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam 2007

CÁ CHÌA VÔI MÕM RĂNG CƯA - TRACHYRHAMPHUS SERRATUS

Phân hạng: SẼ NGUY CẤP - VU A1c,d C1+2a.

Theo http://knowledge.taibif.tw/

Theo SĐVN 2007

Là loài cá có thân hình nhỏ, số lượng ít, phân tán, sống ở vùng nước nông gần bờ, nơi cư trú có nhiều rong, cỏ và hẹ biển. Phân bố rải rác từ Quảng Ninh đến Kiên Giang.

Cá chìa vôi mõm răng cưa là dược liệu quý trong đông y. Cá chìa vôi khô dùng điều chế thuốc bổ thận, tráng dương, đau lưng, nhức xương, mỏi mệt và xuất khẩu. Có thể nuôi làm cá cảnh.

Do sự săn bắt ráo riết và sự khai thác hải sản bằng thuốc nổ và CHẤT ĐỘC đã phá huỷ môi trường sinh thái và gây ô nhiễm dẫn đến giảm số lượng và nơi cư trú. Dự đoán quần thể có ít hơn 10.000 cá thể trưởng thành và mức giảm ít nhất 10%.

Loài đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam 2007. Cấm triệt để việc khai thác hải sản bằng chất nổ và CHẤT ĐỘC.

CÁ SONG MỠ, CÁ MÚ RUỒI - EPINEPHELUS TAUVINA 

Phân hạng: SẼ NGUY CẤP - VU A1c,d B2c,e

Theo http://arkive.org/

Theo SĐVN 2007

Cá song mỡ là một trong những loài cá đáy có giá trị kinh tế cao, hiện nay đã trở thành đối tượng nuôi quan trọng ở khu vực Đông Nam Á. Ăn tươi, thịt ngon được nhiều người ưa chuộng, giá thị trường khá cao. Chúng phân bố ở các tỉnh ven biển Việt Nam từ Quảng Ninh đến Kiên Giang.

Do công nghệ sản xuất giống Cá song mỡ rất khó, trong khi nuôi Cá song mỡ ngày càng phát triển mạnh trong mấy năm qua, ngư dân đã dùng nhiều hình thức khai thác không hợp lệ, nguồn lợi Cá song ngày càng khan hiếm, cạn kiệt. Dự đoán số lượng giảm > 20%, hiện còn khoảng > 2500 cá thể trưởng thành.

Loài đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam 2007, cần đưa vào danh sách các loài cấm đánh bắt trong ngành thuỷ sản. Đề xuất khu vực cấm và hạn chế đánh bắt quanh năm và có thời hạn. Cần giảm cường độ khai thác, đẩy mạnh nghiên cứu sản xuất con giống bằng biện pháp nhân tạo.

CÁ CỜ MẶT TRĂNG - VELIFER HYPSELOPTERUS 

Phân hạng: THIẾU DẪN LIỆU - DD

http://fishesofaustralia.net.au/

Là loài RẤT HIẾM, có ý nghĩa khoa học, không có giá trị thực phẩm. Ở Việt Nam chúng phân bố ở Vịnh Bắc Bộ, Trung Bộ.

Cần giáo dục trong nhân dân ý thức bảo vệ loài cá hiếm này. Nếu bắt được cần thả ngay khi cá còn sống.

Hình theo SĐVN 2007

Tài liệu tham khảo SĐVN 2007

Read more »

Posted in: Fauna Biodiversity,Fauna Conservation,Ha Tinh,News,Nghe An,Quang Binh,Quang Tri,Thua Thien Hue

Một loài tôm nước ngọt mới cho khoa học trong hang động của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

Hai nhà khoc học Đỗ Văn Tứ và Nguyễn Tống Cường thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật vừa phát hiện một loài tôm càng nước ngọt mới. Điều thú vị là loài tôm mới được phát hiện trong một số hang động của Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Phát hiện mới được công bố trên Tạp chí Sinh học, số 36(3) trang 301-308

Loài tôm Phong Nha, Macrobrachium phongnhaense có đặc điểm đặc trưng bởi cơ thể trong suốt, mắt bị tiêu giảm, chân bò thứ hai mịn và thanh mảnh, không có gai trước hậu môn. Loài này sống trong các suối và vùng nước đọng ở trong các hang động, có thể xa cửa hang tới 4-5 km như trong hang Va. Tại đây, hoàn toàn không có ánh sáng và nước trong hang chủ yếu là nước thấm từ các khe đá và nền đá. Nền đáy có thể là đáy bùn hoặc bùn pha lẫn cát.

Hình. Ảnh mẫu vật sống loài tôm Macrobrachium phongnhaense 

(Nguồn: TS. Đỗ Văn Tứ)

Cho tới nay, loài mới chỉ được tìm thấy trong một số hang động (hang Va, hang 35, hang Sơn Đoòng) tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình

Loài tôm mới chỉ được thu được trong 3 hang động tại vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Theo nhận xét bước đầu của Ts. Đỗ Văn Tứ, số lượng của các loài này trong các hang động không nhiều, ước tính số lượng tối đa dưới 1000 cá thể. Các mối đe dọa hiện tại và trong tương lai đối với loài này là khai thác nước ngầm, du lịch, ô nhiễm môi trường nước. Với khu vực phân bố rất hẹp, số lượng cá thể ít, cùng với các mối đe dọa tiềm tàng, loài này đủ tiêu chuẩn để có thể đưa vào thứ hạng Sẽ nguy cấp theo tiêu chí VU D1 trong Danh lục đỏ của IUCN

  

Đến nay, giống tôm nước ngọt Macrobrachium ở Việt Nam có 22 loài, vùng Đông Phương có 123 loài.

Xử lý tin: Đức Anh

Cung cấp thông tin: TS. Đỗ Văn Tứ

Nguồn tài liệu: Tạp Chí Sinh học, số 36(3): http://vjs.ac.vn/index.php/vjbio/article/view/5969 

Read more »

Posted in: Fauna Biodiversity,Fauna New species,Quang Binh

Mười chín loài Nhện mới công bố

Công bố mười chín loài nhện mới cho khoa học phát hiện được ở phía Bắc Việt Nam

Đây là kết quả hợp tác giữa TS. Phạm Đình Sắc thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các nhà khoa học Trung Quốc.

Mười chín loài nhện mới này thuộc họ Pholcidae, được mô tả dựa trên các mẫu vật thu thập ở các tỉnh Bắc Cạn, Phú Thọ, Hà Giang, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Ninh Bình và Quảng Bình. Chúng không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao, nhiều loài có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, đặc hữu của Việt Nam. Bên cạnh đó, loài nhện còn được biết đến như là những thiên địch quan trọng góp phần phòng chống tổng hợp sâu hại bảo vệ cây trồng. Mô tả của 19 loài mới được công bố trên Tạp chí Quốc tế chuyên ngành Zootaxa, 3909(1): 82pp (monograph, tháng 1 năm 2015).

1. Loài Nhện Pholcus bifidus 

Loài Pholcus bifidus được phát hiện ở trong hang Tượng, vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pholcus bởi sự có mặt của các mấu lồi trên chân kìm của con đực, các gai sinh dục dài và nhọn, hơi cong, hóa kitin cứng; cơ quan sinh dục cái nhô hẳn ra ngoài.

2. Loài Nhện Pholcus caecus 

Loài Pholcus caecus được phát hiện ở trong động Thiên Đường, Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài nhện này phân biệt với các loài khác của giống Pholcus bởi kích thước cơ thể rất nhỏ; nhện không có mắt; xuất hiện đôi sừng cong và sắc nhọn ở mặt trên của giáp đầu ngực.

3. Loài Nhện Pholcus hochiminhi 

Loài Pholcus hochiminhi được phát hiện ở trong động Tiên, Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này tương tự loài Pholcus aduncus Yao & Li, 2012, nhưng khác loài Pholcus aduncus ở đặc điểm phần cuối của xúc biện con đực kéo dài, xuất hiện mấu lồi trên xúc biện, hành cong mạnh, mắt chia 2 vùng và nổi hẳn lên tạo hai khối.

4. Loài Nhện Pholcus phami

Loài Pholcus phami được phát hiện ở trong động Puông, vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với các loài khác của giống Pholcus bởi chân kìm con đực có hai đôi mấu lồi lớn ở mép; trên hành có nhiều gai hình con dao; bộ phận sinh dục cái hóa kitin với một mấu lồi hình chiếc gậy chạy dọc.

5. Loài Nhện Pholcus zhaoi

Loài Pholcus zhaoi được phát hiện ở trong hang Sơn Động, vườn quốc gia Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này giống với loài Pholcus undatus Yao & Li, 2012 nhưng khác loài Pholcus undatus bởi sự có mặt của mấu lồi lớn hình thang; hành có 2 rãnh sâu xẻ dọc.

6. Loài Nhện Belisana babensis

Loài Belisana babensis được phát hiện ở trong động Puông, vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này tương tự như loài Belisana strinatii Huber, 2005 nhưng khác loài Belisana strinatii bởi có có đốt chuyển trên xúc biện con đực và có gai cong lớn xuất hiện trên hành.

7. Loài Nhện Belisana cheni

Loài Belisana cheni được phát hiện ở trong hang Pắc Chấn, vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt so với các loài khác thuộc giống Belisanna do xuất hiện hai mấu lồi màu đen kéo dài ở mặt dưới của chân kìm; xuất hiện 2 túi nằm 2 bên của bộ phận sinh dục cái.

8. Loài Nhện Belisana clavata

Loài Belisana clavata được phát hiện ở núi Tây Côn Lĩnh, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Đây là loài sống trong rừng tự nhiên, ở độ cao 1816 mét so với mặt biển. Loài này khác biệt so với các loài khác thuộc giống Belisanna do có các mấu lồi hình chùy hóa kitin cứng trên chân kìm; và xuất hiện 1 gai lớn trên mấu lồi hình chùy.

9. Loài Nhện Belisana curva

Loài Belisana curva được phát hiện ở vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Đây là loài sống ở bụi rậm, ở độ cao 440 mét so với mặt biển. Loài này giống với loài Belissana xiangensis Yao & Li, 2013 nhưng khác loài Belissana xiangensis do xuất hiện một tấm chắc lớn hóa kitin trên bề mặt của hành, và một đôi gai cong sắc nhọn trên đầu giáp đầu ngực.

10. Loài Nhện Belisana decora

Loài Belisana decora được phát hiện ở vườn quốc gia Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình. Đây là loài sống ở rừng thứ sinh, ở độ cao 284 mét so với mặt biển. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Belisanna bởi sự có mặt của những chiếc gai cong trên xúc biện con đực và xuất hiện các u lồi hóa kitin cứng trên bộ phận sinh dục cái.

11. Loài Nhện Belisana halongensis 

Loài Belisana halongensis được phát hiện ở động Tiên, Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Đây là có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu ở Việt Nam. Loài này khác biệt so với các loài khác của giống Belisanna bởi sự có mặt của mấu lồi hình ngón tay trên hành của xúc biện; trên giáp đầu ngực mặt trên có 1 tấm hóa kitin cứng hình ca vát, mặt dưới 1 tấm hình cái bát.

12. Loài Nhện Belisana phungae

Loài Belisana phungae phát hiện được ở động Nà Phòng, vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Đây là có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu ở Việt Nam. Loài này khác biệt so với các loài khác của giống Belisanna bởi sự xuất hiện của các tấm la men lớn, dẹt, phẳng trên bề mặt xúc biện con đực; và cửa ngoài của cơ quan sinh dục cái có cấu trúc dạng túi

13. Loài Nhện Belisana pisinna 

Loài Belisana pisinna phát hiện được ở động Tiên, Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Đây là có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu ở Việt Nam. Loài này có kích thước cơ thể rất nhỏ; giáp đầu ngực tròn; có các tấm bên tạo hình tam giác trên bề mặt xúc biện; hành không có gai.

14. Loài Nhện Belisana triangula

Loài Belisana triangula phát hiện được ở hang La, vườn quốc gia Xuân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Đây là có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu ở Việt Nam. Loài này tương tự loài Belisanna phurua Huber, 2005 nhưng khác loài Belisanna phurua bởi khoảng cách giữa các mấu lồi trên xúc biện con đực lớn; hành có hình lưỡi dao; có hai vuốt lớn, cong, mọc đối xứng trên hàm.

15. Loài Nhện Belisana vietnamensis

Loài Belisana vietnamensis phát hiện được ở vườn quốc gia Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình. Loài này phân bố ở rừng tự nhiên, ở độ cao 386 mét so với mặt biển. Loài này có một cặp mấu lồi nhỏ trên chân kìm con đực, và một đôi túi dẹt trên cửa ngoài của bộ phận sinh dục cái.

16. Loài Nhện Belisana zhengi

Loài Belisana zhengi phát hiện được ở vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Loài này phân bố ở sinh cảnh bụi rậm, ở độ cao 440 mét so với mặt biển. Loài này không có các mấu lồi trên chân kìm, nhưng có các mấu lồi dài màu đen thẫm xuất hiện trên hành của xúc biện con đực. 

17. Loài Nhện Khorata dangi

Loài Khorata dangi phát hiện được ở động Puông, vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Đây là có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu ở Việt Nam. Loài này tương tự loài Khorata dongkou Yao & Li, 2010 nhưng khác loài Khorata dongkou do hành phân ra 2 lớp; có các vảy nhỏ trên chân kìm; có 2 gai hình lưỡi câu trên xúc biện con đực.

18. Loài Nhện Khorata huberi

Loài Khorata huberi phát hiện được ở động Puông, vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Đây là có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu ở Việt Nam. Loài này khác biệt so với các loài khác của giống Khorata bởi sự có mặt của một cặp mấu lồi hình củ ấu ở hàm trên con đực; có 4 mấu lồi ở mặt dưới của bụng con cái.

19. Loài Nhện Khorata protumida

Loài Khorata protumida phát hiện được ở hang Bảy Tầng, vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Đây là có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu ở Việt Nam. Loài này giống loài Khorata khammouan Huber, 2005 nhưng khác loài Khorata khammouan do có các tấm la mel tạo hình vòm như tổ tò vò ở hàm dưới con đực; có 4 mấu lồi ở hàm trên; cửa ngoài bộ phận sinh dục cái hóa kitin cứng, nổi rõ thành bờ.

Bài và ảnh Phạm Đình Sắc (Photos by Pham Dinh Sac). Theo http://www.vast.ac.vn/

Zootaxa 3909 (1): 001–082

Pholcid spiders (Araneae: Pholcidae) from northern Vietnam, with descriptions of nineteen new species

ZHIYUAN YAO, DINH SAC PHAM, SHUQIANG LI

Abstract 

Five genera and 26 species belonging to two subfamilies Arteminae Simon, 1893 (one genus and one species) and Pholcinae C.L. Koch, 1850 (four genera and 25 species) are reported from northern Vietnam, including 19 new species of three genera: Belisana babensis sp. nov. (male, female; Bac Kan), B. cheni sp. nov. (male, female; Bac Kan), B. clavata sp. nov. (male; Ha Giang), B. curva sp. nov. (male; Vinh Phuc), B. decora sp. nov. (male, female; Ninh Binh), B. halongensis sp. nov. (male; Quang Ninh), B. phungae sp. nov. (male, female; Bac Kan), B. pisinna sp. nov. (male; Quang Ninh), B. triangula sp. nov. (male; Phu Tho), B. vietnamensis sp. nov. (male, female; Ninh Binh), B. zhengi sp. nov. (male; Vinh Phuc), Khorata dangi sp. nov. (male; Bac Kan), K. huberi sp. nov. (male, female; Bac Kan), K. protumida sp. nov. (male, female; Quang Binh), Pholcus bifidus sp. nov. (male, female; Quang Binh), P. caecus sp. nov. (male, female; Quang Binh), P. hochiminhi sp. nov. (male, female; Quang Ninh), P. phami sp. nov. (male, female; Bac Kan), and P. zhaoi sp. nov. (male; Ninh Binh). One genus Khorata Huber, 2005 and five species Belisana schwendingeri Huber, 2005, B. sepaku Huber, 2005, Khorata digitataYao & Li, 2010, Leptopholcus podophthalmus (Simon, 1893), and Pholcus bangfai Huber, 2011 are reported from Vietnam for the first time. Additional new records are given for two species Leptopholcus huongson Huber, 2011 and Physocyclus globosus (Taczanowski, 1874).

Keywords: Taxonomy, morphology, new record, Arteminae, Pholcinae, Southeast Asia

For final version: http://biotaxa.org/Zootaxa/article/view/zootaxa.3909.1.1

http://www.mapress.com/zootaxa/2015/f/z03909p082f.pdf

Read more »

Posted in: Bac Kan,Fauna Biodiversity,Fauna New species,Ha Giang,Ninh Binh,Phu Tho,Quang Binh,Quang Ninh,Vinh Phuc

Phân bố và Sinh cảnh của Chuột đá lào

Chuột đá Lào Laonastes aenigmamus chính là "hoá thạch sống", là loài sống sót duy nhất của họ Diatomyidae được cho là đã tuyệt chủng. Chúng được phát hiện và công bố vào năm 2005 tại Lào bởi các nhà khoa học Jenkins, Kilpatrick, Robinson và Timmins. Khi đó chúng chỉ được tìm thấy tại khu vực núi đá vôi nhỏ của tỉnh Khăm Muộn.

Vào năm 2011, nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Nghĩa (Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cùng đồng nghiệp đã phát hiện thêm khu phân bố thứ 2 của loài này tại Vườn Phong Nha Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình, miền Trung Việt Nam.

Chuột đá lào có tên tiếng Anh là Laotian Rock Rat, tiếng Lào là kha-nyou, hay tên địa phương ở Quảng Bình theo người Rục là knê-củng.

Phạm vi khu phân bố loài Chuột đá lào Laonastes aenigmamus ở Việt Nam được xác định rất nhỏ, khoảng 150 km2. Đó là vùng núi đá vôi thấp thuộc năm xã của huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, nơi có độ cao từ 250 đến 400 m trên mặt nước biển. 

Chuột đá lào Laonastes aenigmamus, mặt bụng. Ảnh Nguyễn Xuân Nghĩa

Chuột đá lào sống ở phần thấp của các khối núi đá vôi dốc, có nhiều tảng đá đá và khe hở dưới rừng thường xanh trên núi đá vôi. Chúng sử dụng các khe đá nhỏ để sinh sống, di chuyển và kiếm ăn. 

Môi trường sống tự nhiên nguyên sinh của Chuột đá lào tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng đã bị ảnh hưởng bởi việc khai thác gỗ chọn, tuy nhiên những khu rừng có cấu trúc 3-4 tầng vẫn còn sót lại. 

Chuột đá lào là loài ăn tạp, ăn cả động vật và thực vật. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện các bộ phận thực vật như lá, chồi, hoa quả và rễ của 18 loài và một số loài côn trùng như ve, bọ ngựa, châu chấu. 

Chuột đá lào Laonastes aenigmamus, mặt lưng. Ảnh Nguyễn Xuân Nghĩa

Số lượng cá thể của Chuột đá lào tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng còn rất ít và bị đe doạ tuyệt chủng nghiêm trọng. Người dân địa phương vẫn thường săn bắt chúng vào ban đêm tại khác khe đá. Hơn nữa khả năng sinh sản của nó rất hạn chế, cộng thêm môi trường sống bị xáo trộn và mất sinh cảnh. 

Chuột đá lào Laonastes aenigmamus được liệt kê trong danh sách đỏ của IUCN ở mức độ Nguy cấp, và cũng được liệt kê trong Sách đỏ các loài động vật hoang dã và thủy sản của Lào. Tuy nhiên, hiện tại thì chúng chưa được cập nhật trong Sách Đỏ hoặc bất kỳ văn bản pháp luật bảo tồn nào ở Việt Nam.

Dữ liệu về phân bố và sinh cảnh của Chuột đá lào ở Việt Nam vừa mới được công bố trên tạp chí Biodiversity Data Journal 2: e4188, ngày 25 tháng 12 năm 2014.

Theo Nguyễn Xuân Nghĩa

Biodiversity Data Journal 2: e4188 (25 Dec 2014)

doi: 10.3897/BDJ.2.e4188

Distribution and habitat of the Laotian Rock Rat Laonastes aenigmamus Jenkins, Kilpatrick, Robinson & Timmins, 2005 (Rodentia:Diatomyidae) in Vietnam

Dang Xuan Nguyen, Nghia Xuan Nguyen, Duy Dinh Nguyen, Tri Huy Dinh, Dinh Thuc Le, Duong HaiDinh

Abstract: The Laotian Rock Rat Laonastes aenigmamus Jenkins, Kilpatrick, Robinson & Timmins, 2005 was originally discovered in Lao People's Democratic Republic in 2005. This species has been recognized as the sole surviving member of the otherwise extinct rodent family Diatomyidae. Laonastes aenigmamus was initially reported only in limestone forests of Khammouane Province, Central Lao. A second population was recently discovered in Phong Nha Ke Bang National Park (PNKB NP), Quang Binh Province, Central Vietnam in 2011. The confirmed distribution range of L. aenigmamus in Vietnam is very small, approximately 150 km2, covering low karst mountains in five communes of Minh Hoa District, Quang Binh Province, at elevations between 250 and 400 m asl. The Laotian Rock Rat inhabits the lower part of steep karst towers with many rock boulders and crevices under tall limestone evergreen forest. They use small rock crevices for their dens. The natural habitat of this species in PNKB NP has been affected by selected timber harvesting, however, a complex 3-4 layer forest structure is retained. The Laotian Rock Rat is omnivorous, feeding on parts (leaves, buds, fruits and roots) of 18 plant species and also some insects (cicada, mantis, grasshopper). The population of this species in PNKB NP is seriously threatened with extinction due to its very restricted distribution, high hunting pressure, and habitat disturbance. Laonastes aenigmamus is listed in the IUCN Red List as endangered and in the Wildlife and Aquatic Red List of Lao, however, this species has not been listed in the Red Data Book or any conservation legislative documents of Vietnam.

Final version could be found at: http://biodiversitydatajournal.com/articles.php?id=4188

Read more »

Posted in: Fauna Biodiversity,Laos,Mammalia,Quang Binh

Ba loài ếch giun mới ở Việt Nam và Campuchia

Trong quá trình phân tích các đặc điểm hình thái và dẫn liệu phân tử các loài Ếch giun thuộc giống Ichthyophis Fitzinger, 1826, Tiến sỹ Nguyễn Quảng Trường cùng các đồng nghiệp người Đức, Nga đã phát hiện và công bố 3 loài mới cho khoa học. 

Loài Ếch giun cardamo Ichthyophis cardamomensis Geissler et al., 2014 được mô tả từ mẫu vật thu ở núi Cardamo, miền tây Cam-pu-chia. Loài có chiều dài từ 83-321,7 mm, gấp 23-37 lần chiều rộng trung bình. Cơ thể có mầu xám đen trên lưng, xám nhạt ở bụng đối với mẫu ngâm, và có màu nâu đỏ (nâu hạt dẻ) đối với mẫu sống. Xung quanh mắt có viền tròn hẹp màu trắng. Phía bên thân không có sọc vàng. Loài được tìm thấy ở rừng thường xanh từ độ cao 300-980m, gần suối nhỏ, chảy xiết. Loài được đề nghị xếp hạng DD theo tiêu chí của IUCN.

Loài Ếch giun cardamo Ichthyophis cardamomensis. Ảnh Geissler et al., 2014

Loài Ếch giun cát lộc Ichthyophis catlocensis Geissler et al., 2014 được mô tả từ mẫu vật thu ở khu vực Cát Lộc, Lâm Đồng, Việt Nam. Loài có mầu sắc xám đỏ nhạt đối với mẫu ngâm, và xám đen đối với cá thể còn sống. Mắt có viền màu trắng. Phía bên thân không có sọc vàng. Loài được tìm thấy phía dưới hòn đá (đường kính 30cm) gần mép suối Sui Lan, rừng Cát Lộc. Loài được đề nghị xếp hạng DD theo tiêu chí của IUCN.

Loài Ếch giun cát lộc Ichthyophis catlocensis. Ảnh Geissler et al., 2014

Loài Ếch giun cha lo Ichthyophis chaloensis Geissler et al., 2014 được mô tả từ mẫu vật thu ở khu vực Cha Lo, Quảng Bình, Việt Nam. Loài có xám đen ở lưng và hơi nhạt dần ở bụng đối với mẫu ngâm, và nâu sẫm hạt dẻ ở lưng, nhạt hơn ở bụng đối với mẫu sống. Phía bên thân không có sọc vàng. Loài được tìm thấy bên dưới lớp lá rụng trên bờ suối. Loài được đề nghị xếp hạng DD theo tiêu chí của IUCN.

Loài Ếch giun cha lo Ichthyophis chaloensis. Ảnh Nguyễn Quảng Trường

Như vậy, tổng số đã có 11 loài ếch giun thuộc giống Ichthyophis đã được mô tả và ghi nhận trong khu vực Đông Nam Á lục địa. Các loài ếch giun giống Ichthyophis được thành hai nhóm dựa trên sự xuất hiện các vết sọc trên thân: nhóm có soc và nhóm không có sọc. Kết quả phân tích quan hệ phát sinh giữa hai nhóm dựa trên dẫn liệu phân tử và hình thái cho thấy nhóm không sọc có nguồn gốc đa phát sinh đối với nhóm có sọc.

Ếch giun giống Ichthyophis thuộc họ Ichthyopiidae, bộ Gymnophiona, lớp Lưỡng cư phân bố rộng ở khu vực Đông Nam Á, bao gồm phần lục địa, miền nam Philippine và miền đông quần đảo Indonesia-Australia. Hiện nay, đã ghi nhận được 51 loài ếch giun, trong đó có 2 loài (I. orthoplicatus và I. pseudangularis) xếp hạng VU, và 5 loài khác xếp hạng LC theo tiêu chí của IUCN.

Các loài mới này được công bố trên tạp chí Organisms Diversity and Evolution, 24/12/2014.

Nguyễn Đức Anh tổng hợp

Organisms Diversity & Evolution

Date: 24 Dec 2014

New Ichthyophis species from Indochina (Gymnophiona, Ichthyophiidae): 1. The unstriped forms with descriptions of three new species and the redescriptions of I. acuminatus Taylor, 1960, I. youngorum Taylor, 1960 and I. laosensisTaylor, 1969

Peter Geissler, Nikolay A. Poyarkov Jr., Lee Grismer, Truong Q. Nguyen, Hang T. An, Thy Neang, Alexander Kupfer, Thomas Ziegler, Wolfgang Böhme, Hendrik Müller

Abstract: Caecilians of the genus Ichthyophis Fitzinger, 1826 are among the most poorly known amphibian taxa within Southeast Asia. Populations of Ichthyophis from the Indochina region (comprising Cambodia, Laos, and Vietnam) have been assigned to five taxa: Ichthyophis acuminatus, Ichthyophis bannanicus, Ichthyophis kohtaoensis, Ichthyophis laosensis, and Ichthyophis nguyenorum. Barcoding of recently collected specimens indicates that Indochinese congeners form a clade that includes several morphologically and genetically distinct but yet undescribed species. Although body coloration is supported by the molecular analyses as a diagnostic character at species level, unstriped forms are paraphyletic with respect to striped Ichthyophis. Based on our morphological and molecular analyses, three distinct unstriped ichthyophiid species, Ichthyophis cardamomensis sp. nov. from western Cambodia, Ichthyophis catlocensis sp. nov. from southern Vietnam, and Ichthyophis chaloensis sp. nov. from central Vietnam are described as new herein, almost doubling the number of Ichthyophis species known from the Indochinese region. All three new species differ from their unstriped congeners in a combination of morphological and molecular traits. In addition, redescriptions of three unstriped Ichthyophis species (Ichthyophis acuminatus, I. laosensis, I. youngorum) from Indochina and adjacent Thailand are provided.

Final version could be found in: http://link.springer.com/article/10.1007/s13127-014-0190-6

Read more »

Posted in: BSEN,Cambodia,Fauna New species,Lam Dong,Quang Binh