Phát hiện khu phân bố mới cho loài Sồi ba cạnh quý hiếm ở Kon Tum

Trong chuyến điều tra thực vật tại tỉnh Kon Tum, các chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Lâm Sinh – Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đã phát hiện khu phân bố mới cho loài Sồi ba cạnh quý hiếm.

Quả Sồi ba cạnh, Ảnh Hoàng Thanh Sơn

Sồi ba cạnh được tìm thấy tại đường đi chùa Khánh Lâm ở độ cao 1142 m, trên đường đi thác Pa Sỹ ở đọ cao 1196 m và dọc đường đèo Măng Đen mới ở độ cao 1450 m thuộc xã Măng Đen, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Chiều cao trung bình của các cây được tìm thấy 14 m; đường kính thân các cây từ 30 – 90cm, cây lớn lên tới 120m.

Cây Sồi ba cạnh khu vực Chùa Khánh Lâm (Ảnh: Hoàng Thanh Sơn)

Sồi ba cạnh có tên khoa học là Trigonobalanus verticillata Forman, thuộc chi Trigonobalanus – chi thực vật có mức độ tiến hóa thấp nhất trong các chi của họ Dẻ (Fagacease).. Loài này thường mọc hỗn giao với các loài Trà hoa cám (Camellia furfuracea), Bù lốt (Grewia bulot), Chay (Artocarpus sp.), Dẻ kon tum (Lithocarpus komtummensis), Dẻ khuynh diệp (Lithocarpus eucalyptifolius), Dẻ se (Lithocarpus harmandii)…

Sồi ba cạnh thuộc họ Dẻ (Fagaceae), tuy nhiên mang nhiều đặc điểm hình thái khác với các loài trong cùng họ Dẻ (Fagaceae) như lá mọc vòng và quả có ba cạnh..

Cây Sồi ba cạnh ở Khu vực đường đi thác Pa sỹ (Ảnh: Hoàng Thanh Sơn)

Trên thế giới, Sồi ba cạnh mới chỉ phát hiện được ở Indonesia, Malaysia và Việt Nam. Ở Việt Nam, Sồi ba cạnh từng được phát hiện trước đó ở ba khu vực là Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh, tỉnh Gia Lai (2002), Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà, Lâm Đồng (2007), Khu bảo tồn Thiên nhiên Nam Nung, Đắc Nông (2014) và Măng đen là khu vực thứ bốn tìm thấy loài Sồi ba cạnh phân bố.

Lá và cây tái sinh của Sồi ba cạnh (Ảnh: Hoàng Thanh Sơn)

Việc phát hiện quần thể Sồi ba cạnh càng thể hiện tính đa dạng của các hệ thực vật của xã Măng đen, và cũng thể hiện Tây nguyên là khu vực thuận lơi cho sự tồn tại và phát triển của loài Sồi ba cạnh.

Hoàng Thanh Sơn

Viện Nghiên cứu Lâm sinh – Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

Read more »

Posted in: Flora New Species,Kon Tum,Magnoliopsida

Phát hiện một loài mới họ Mộc hương (Aristolochiaceae) ở Việt Nam

Một nhóm các nhà nghiên cứu thuộc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Sinh thái học miền Nam, Viện Hàn lâm Khoa học & Công nghệ Việt Nam, và Viện Thực vật, ĐH Tổng hợp Dresden, CHLB Đức, đã phát hiện và mô tả một loài thực vật mới thuộc họ Mộc hương (Aristolochiaceae) ở miền Nam Việt Nam. Loài thực vật mới có tên khoa học là Phòng kỷ Nam Bộ, Aristolochia cochinchinensis Do.

Trên thế giới, chi AristolochiaL. (Aristolochiaceae) gồm khoảng 500 loài phân bố chủ yếu vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới,  là 1 trong những thức ăn ưa thích của sâu non thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae, Lepidoptera). Những nghiên cứu gần đây đã ghi nhận chi này trong 3 phân chi: Aristolochia, Pararistolochia, và Siphisia.  Ở Việt Nam, chi này được biết khoảng 25 loài thuộc 2 phân chi Aristolochia và Siphisia. Những đặc điểm hình thái đặc trưng đặt loài mới trong phân chi Aristolochia.

Đặc điểm hình thái của Phòng kỷ nam bộ Aristolochia cochinchinensis

Loài mới có đặc điểm hình thái tương tự với các loài Aristolochia longeracemosa, A. poomae, A. pothieri và A. yalaensis, tuy nhiên loài mới được phân biệt với các loài kể trên bởi những đặc trưng hình thái như: cuống lá dài 6–8 cm, với vết sẹo lớn hình trụ ở gốc cuống, cụm hoa dạng xim, 2–4 xim ở mỗi đốt, mỗi cụm hoa gồm 5–9 hoa; bao hoa với môi hình thuôn hẹp, dài 1.2–1.5 cm, rộng 0.2 cm, phần đầu vặn xoắn; hoa không có cán giữa bầu và bao hoa.

Loài mới được đăng trên tạp chí chuyên ngành Annales Botanici Fennici số 52, năm 2015. Thông tin chi tiết tham khảo tại http://www.annbot.net/PDF/anb52-free/268-273-35995-free.pdf

Đỗ Văn Trường (E-mail: dovantruong_bttn@yahoo.com)

Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Read more »

Posted in: Flora New Species,Magnoliopsida