Hiển thị các bài đăng có nhãn Lam Dong. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Lam Dong. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 17 tháng 11, 2016

Trà mi thưởng - Camellia thuongiana: Loài mới cho khoa học phát hiện ở Lâm Đồng

Camellia-thuongiana_9
Camellia thuongiana sp.nov. (For English please see at the end!)
Các nhà thực vật là Lương Văn Dũng (ĐH Đà Lạt) và cộng sự vừa công bố một loài hoa trà mới cho khoa học phát hiện tại huyện Đạ Huoai tỉnh Lâm Đồng.

Anh Lương Văn Dũng hiện đang là nghiên cứu sinh và là người tâm huyết với nghiên cứu khoa học đặc biệt là Thực vật học. Anh đã có kinh nghiệm nhiều năm theo đuổi nghiên cứu các loài hoa Trà hoang dại của Việt Nam. Gần đây anh và đồng nghiệp cũng mới vừa công bố loài Đa tử trà lá nhỏ Polyspora microphylla mới cho thế giới, phân bố ở khu vực Hòn giao, Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà

Trà mi thưởng - Camellia thuongiana Luong, Anna Le & Lau. 
Camellia-thuongiana_8
Mô tả:

Cây bụi, cao 3-5 m; chồi non màu nâu đỏ, có lông thưa, sau không lông. 

Lá hình bầu dục hoặc hình trứng thuôn, hơi cong, dài 9-17 cm, rộng 4-6,5 cm; gốc lá tù hoặc gần tròn, hơi lệch; đầu lá có đuôi nhọn dài 1,5-2 cm; mép lá có răng cạn, thưa, xẻ gần hết toàn bộ lá; gân chính và gân bên lõm mặt trên, nổi mặt dưới, 12-13 cặp gân bên; cuống lá dài 0,8-1,1 cm, không lông. 

Hoa 1- 3(4) ở nách lá hoặc đầu cành, đường kính 4,5-5 cm; cuống hoa 0,8-1 cm, không lông. Lá bắc nhỏ 3-4, hình nêm hoặc elip, dài 2-4,5 mm, rộng 2-4 mm, hai mặt không lông, rìa mép có lông, lá bắc nhỏ sớm rụng. Lá đài 5, hình gần tròn, cao 6-10 mm, rộng 7-11 mm, hai mặt không lông, lá đài tồn tại. Cánh hoa 11-13, màu vàng, xếp xoắn ốc thành 2 vòng; vòng ngoài 4 - 5, hình elip, cao 1,4-1,9 cm, rộng 1,3-1,5 cm, hai mặt không lông, gốc không dính nhau, sớm rụng; vòng trong 7 - 8, hình elip hoặc trứng ngược, cao 1,9-2,2 mm, rộng 1,3-1,4 cm, hai mặt không lông, gốc dính nhau. Bầu hình trứng, 3 ô, cao 4-4,5 mm, rộng 4-5 mm, có lông; vòi nhụy dài 8-9 mm, xẻ 3 đến ½, không lông. Nhị 290 - 340, 6-7 vòng, dài 1,3-1,4 cm, không lông, vòng nhị ngoài dính gốc thành dạng cốc, chiều cao dính 4-5mm và dính với gốc cánh hoa. 

Vật hậu: Hoa vào mùa đông và mùa xuân

Sinh thái: Trà mi thưởng được tìm thấy ở rừng thường xanh hỗn giao với tre nứa ở độ cao 500-800 so với mực nước biển.

Từ nguyên: Loài này được đặt tên kỷ niệm ông Lầu Quốc Thưởng - Công ty Kim Hoa Trà
Bài báo được công bố trên tạp chí khoa học Đại học Đà Lạt bằng tiếng Anh, Tập 6, số 3, 2016, Trang 338-344.
Ảnh: Lương Văn Dũng
Camellia-thuongiana_7
Camellia-thuongiana_6
Camellia-thuongiana_5
Camellia-thuongiana_4
Camellia-thuongiana_3
Camellia-thuongiana_2


Camellia-thuongiana_1

Thứ Tư, 28 tháng 9, 2016

Phát hiện một loài mới cho khoa học: Đa tử trà lá nhỏ Polyspora microphylla Luong, Nguyen et Truong

Đa tử trà lá nhỏ (Polyspora microphylla Luong, Nguyen et Truong) một loài mới thuộc họ Chè (Theaceae) ở Việt Nam



Các nhà khoa học thuộc Khoa Sinh học, Trường Đại học Đà Lạt và Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà vừa phát hiện một loài mới cho khoa học, và cũng bổ sung thêm thành phần loài cho khu hệ thực vật Việt Nam. 
Đa tử trà lá nhỏ - Polyspora microphylla  Luong, Nguyen et Truong, sp. nov. (Hình 1, 2)
Cây gỗ nhỡ; lá non và cành non màu đỏ nâu, không lông. Lá hình bầu dục rất hẹp đến hình giáo ngược, dài 4-7.5 cm, rộng 1.3-2 cm, hai mặt không lông; gân phụ mờ nhạt, gân chính nổi rõ mặt dưới; mép lá có răng tròn đến ½ lá, không gợn sóng; đầu lá tù, lõm ở giữa; gốc lá hình nêm hoặc hình mũi tên;  cuống lá dài 3-5 mm, không lông. Hoa 1 – 3 ở đầu cành, gần như không cuống, đường kính 2.5-3.5 cm; nụ hoa hình cầu, có lông, kích thước 7-8 mm. Lá bắc nhỏ 2-3, hình gần tròn, sớm rụng, cao 3-4 mm, rộng 3-4.5 mm, mặt ngoài có lông. Lá đài 5, hình gần tròn, cao 4-4.5 mm, rộng 4.5-5 mm, mặt ngoài có lông. Cánh hoa 5, hình trứng ngược, màu vàng nhạt, cao 1-2.2 cm, rộng 0.8-1.2 cm, mặt ngoài có lông. Bầu hình trứng, 5 ô, cao 3 mm, rộng 2.5 mm, có lông; vòi nhụy liền, dài 3-4mm, có lông ở gốc. Nhị nhiều, 70-80 nhị; 3 vòng, vòng ngoài dính ở gốc và dính với gốc cánh hoa; chỉ nhị vàng, dài 4-5 mm, không lông. Quả hình bầu dục, cao 1.6- 2 cm, rộng 8-9 mm, trụ giữa dài 1.3-1.5 cm; quả 5 ô, mở 5 mảnh, mỗi ô 3-5 hạt. Hạt hình elip có cánh, rộng 3-3.5 mm, dài 7-8 mm cả cánh.
Mùa hoa tháng 1-3; mùa quả tháng 10-12.
Sinh thái và phân bố: Rừng lá rộng thường xanh, mây mù, độ cao 1400-1500 m, khu vực Hòn giao, Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà (ranh giới tỉnh Lâm Đồng và Khánh Hòa). Đa tử trà lá nhỏ thường mọc với các loài Pơmu, Cồng nhám, Đỗ quyên đỏ, Thông tre.
           



Hình 1. Polyspora microphylla  Luong, Nguyen et Truong
A., B. Lá; C. Cành mang nụ hoa; D. Hoa; E. Lá bắc nhỏ; F. Lá đài; G. Cánh hoa; H. Nhị; I. Bầu; K. Quả; L. Quả mở; M. Hạt (người vẽ Lương Văn Dũng).





Hình 2. Polyspora microphylla  Luong, Nguyen et Truong


A. Cành mang nụ hoa; B. Hoa; C. Cành mang quả; D Hạt

Bài gửi bởi Trương Quang Cường - Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà

Thứ Năm, 18 tháng 8, 2016

Phát hiện loài Dẻ đá mới tại Đạ Huoai, Lâm Đồng: Lithocarpus dahuoaiensis

Dẻ đá đạ huoai (Lithocarpus dahuoaiensis Ngoc & L. V. Dung) - là loài thực thực vật mới cho khoa học vừa được phát hiện tại huyện Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng.

Trong khuôn khổ hợp tác giữa trường Đại học Đà Lạt và trường Đại học Kyushu Nhật Bản về điều tra đa dạng thực vật theo đai cao ở Việt Nam, các nhà khoa học đã phát hiện một loài thực vật mới thuộc họ Dẻ (Fagaceae) và đặt tên là Lithocarpus dahuoaiensis Ngoc & L. V. Dung – Dẻ đá đạ huoai. 


Loài Dẻ mới được đặt tên theo tên của huyện Đạ Huoai – Lâm Đồng, nơi đầu tiên các nhà khoa học phát hiện và thu mẫu loài thực vật này. Loài mới sau đó cũng được phát hiện có phân bố tại khu bảo tồn thiên nhiên văn hoá tỉnh Đồng Nai. 
Lithocarpus dahuoaiensis1
Bản ảnh minh hoạ loài Dẻ đá đạ huoai. Ảnh Hoàng Văn Sơn et al.

Dẻ Đá Đạ Huoai là cây gỗ lớn (30-35m) trong kiểu rừng kín thường xanh, có giá trị kinh tế, hạt có thể ăn hoặc làm thức ăn gia súc. 

Loài dẻ này có đặc điểm hình thái gần giống với loài Lithocarpus macphailii (M.R.Hend.) Barnett và loài Lithocarpus encleisocarpus (Korth.) A. Camus nhưng khác ở các đặc điểm như đấu không bao trọn hạt (chỉ khoảng ½ - 2/3 hạt), kích thước lá lớn hơn, đặc điểm hình thái của lá, số cặp gân thứ cấp, hình thái quả đấu,….
Lithocarpus dahuoaiensis2
Bản vẽ minh hoạ loài Dẻ đá đạ huoai. Ảnh Hoàng Văn Sơn et al.

Trạng thái bảo tồn của loài này được đánh giá là thiếu dữ liệu (Data deficient – DD), nhóm nghiên cứu mới chỉ phát hiện một vài cá thể dọc theo quốc lộ 20, đoạn qua huyện Đạ Huoai và trong khu bảo tồn thiên nhiên văn hoá Đồng Nai,cần phải có những nghiên cứu tiếp theo để xác định chính xác kích thước quần thể của loài ở ngoài tự nhiên để có các biện pháp bảo tồn phù hợp.

Loài mới được mô tả và công bố trên tạp chí chuyên ngành Phytokeys, chi tiết tại: http://phytokeys.pensoft.net/articles.php?id=9821

Nguyễn Văn Ngọc - Khoa Sinh Học, Trường Đại học Đà Lạt

Hoàng Thanh Sơn - Viện Nghiên cứu Lâm Sinh, Hà Nội

Thứ Sáu, 15 tháng 5, 2015

Chi và loài Lan mới cho Việt Nam: Cephalanthera exigua [2014]

Cephalanthera-exigua_credit_ Nuraliev

Vào năm 2014, các nhà thực vật Nga (Maxim S. Nuraliev, Peter G. Efimov, Leonid V. Averyanov, Andrey N. Kuznetsov & Svetlana P. Kuznetsova) đã tìm ra một chi và loài lan mới cho Việt Nam: Cephalanthera exigua.

Chi và loài mới này được phát hiện tại ven suối trong khu rừng ở Bảo Lâm, Lâm Đồng. Trước đây chúng được tìm thấy phân bố tại Lào và Thái Lan. Bài báo được công bố trên tạp chí Wulfenia 21 (2014): 95–102.

Chi lan Cephalanthera bao gồm 15 loài lan hoại sinh trên thế giới. Và đây là lần đầu tiên chúng được ghi nhận cho hệ Lan cũng như hệ Thực vật Việt Nam.

Mô tả: Cephalanthera exigua có thân đứng, mảnh, cao 5 –10 cm, phần thân dưới phủ 3 –5 vảy mo dài 0,5 –1 cm, phân thân trên mang 1–3 lá bắc hoa nhỏ cách nhau. Lá bắc hoa dạng trứng hẹp, nhọn hoặc mũi nhọn ngắn, dài 0,5 –1 cm, dài ngang bằng bầu. 

Hoa mang 1–2(3) bông màu trắng, mở không rộng lắm, dạng chuông, chiều ngang chừng 1,5 cm. Đài hoa gần tương tự như nhau, dạng trứng hẹp, nhọn hoặc mũi nhọn ngắn, dài 11–12 mm, rộng 4 –5 mm; các lá đài bên hơi rộng hơn, phần gốc không đối xừng. Cánh hoa trứng hẹp, hơi nhỏ ngắn hơn, tù.

Môi hoa dài 10 –11 mm, mặt trong có các nhú, chia rõ thành 2 phần là phần họng và phần miệng. Phần họng dạng chén, với các thuỳ cong hình liềm tù dài 6 –7 mm. Phần miệng hình tim, dài và rộng 7– 8 mm, chia 3 thuỳ, các thuỳ bên bán nguyệt, có khía nông; thuỳ giữa trứng tam giác, cong ngược xuống phía dưới, có các nhú thô, ghồ ghề, nhỏ hơn thuỳ bên khoảng 2 lần. 

Môi với 3 sống thuyền chạy từ gốc đến gần hết đỉnh. Cột mảnh, hẹp, cao 5 –7 mm, mang bao phấn đứng thuôn dài 3 mm. 

Sinh thái: Loài lan này phân bố ở các sườn núi dưới tán rừng nguyên sinh cây lá rộng thường xanh có lẫn đá silicat, độ cao 1000 m so với mực nước biển ở khu vực Bảo Lâm, Lâm Đồng.

Mùa hoa: Tháng 4-5 

Tình trạng bảo tồn: Cephalanthera exiguain được đề nghị ở tình trạng Rất Nguy cấp CR (Critically Endangered) theo tiêu chuẩn IUCN 2014.

Biên tập: Phạm Văn Thế

Cephalanthera exigua (Orchidaceae), a new species and genus in the flora of Vietnam

Maxim S. Nuraliev, Peter G. Efimov, Leonid V. Averyanov, Andrey N. Kuznetsov & Svetlana P. Kuznetsova

Summary: The discovery of Cephalanthera exigua (Orchidaceae), a rare mycoheterotrophic species, is reported from southern Vietnam, Lam Dong province,representing a new specific and generic record for the flora of Vietnam. It also significantly expands the knowledge about the distribution area of this species. Problems of phylogeny, taxonomy and species identity within the Asian group of achlorophyllous species of the genus Cephalantheraare discussed. Morphological description of the Vietnamese plant including first detailed photos of flower structure of Cephalanthera exiguais provided. Thai and Vietnamese plants are compared in terms of flower morphology.

Keywords:  Cephalanthera exigua, Orchidaceae, mycoheterotrophic plants, Vietnam, flora, biodiversity, conservation, flower morphology

Link: http://istina.msu.ru/media/publications/article/557/a95/8700462/Nuraliev_et_al._2014_-_Cephalanthera_exigua.pdf

Thứ Bảy, 25 tháng 4, 2015

Hoàng tinh Polygonatum annamense mới và đặc hữu của dãy Trường Sơn

Hoang-tinh-Polygonatum
Ảnh 1 loài Hoàng tinh
Một loài Hoàng tinh đặc hữu của dãy Trường Sơn vừa được mô tả và công bố mới cho khoa học với tên: Polygonatum annamense



Việc mô tả loài mới này dựa trên các mẫu vật được lưu ở phòng tiêu bản mẫu thực vật, các dữ liệu sinh học phân tử và mẫu cây trồng.

Loài Hoàng tinh Polygonatum annamense phân bố ở miền nam Việt Nam, mà chủ yếu ở khu vực cao nguyên Đà Lạt, Lâm Đồng.

Bài báo khoa học này được công bố trên tạp chí Phytotaxa (197-2: 125-131). Trong đó, nó cũng được so sánh và chỉ ra những đặc điểm khác nhau của các loài gần gũi như P. punctatum, P. mengtzense, P. punctatum, và P. urceolatum
Phytotaxa 197 (2): 125–131

A new Polygonatum (Asparagaceae) endemic to the Trường Sơn of southern Vietnam

Aaron Jennings Floden

Abstract


A new species of Polygonatum, P. annamense based on evidence from herbarium studies, molecular data, and cultivated material is described and illustrated from upper elevations of the southern Annamite ecoregion where it occurs disjunctly in both the Central Highlands and the Đà Lạt Plateau, Vietnam. It is compared to the morphologically similar P. punctatum with which it has been confused, and its relationship to P. mengtzense, P. punctatum, and P. urceolatum is discussed.

Keywords

Annamites, endemic, Sino-Himalaya

http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/view/phytotaxa.197.2.5
http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2015/f/p00197p131f.pdf

Thứ Sáu, 27 tháng 3, 2015

Một loài Cóc mới từ Lang Bian, Lâm Đồng


Nhóm các nhà khoa học Nga và Úc vừa công bố một loài Cóc mới cho khoa học từ Lộc Bắc, khu vực phía Tây cao nguyên Lang Bian, Lâm Đồng, Việt Nam. Kết quả được công bố trên tạp chí chuyên ngành Zootaxa, số 3931(2): 221-252.

Loài Cóc mày mắt cam, Leptolalax pyrrhops Poyarkov et al., 2015 từ Lâm Đồng, Việt Nam

Loài Cóc mới, Leptolalax pyrrhops Poyarkov et al., 2015 thuộc giống Leptolalax, họ Megophryidae, bộ không đuôi (Anura), và được đặt tên Việt Nam: Cóc mày mắt cam.  Loài mới chỉ ghi nhận phân bố ở khu vực rừng thường xanh núi cao từ 800-1000m và được xem là loài phân bố duy nhất phân bố ở phía nam Việt Nam trong giống Leptolalax. Nhóm các nhà khoa học cũng khuyến nghị xếp hạng loài ở mức DD của Danh lục đỏ của IUCN.
Giống Leptolalax với 43 loài, phân bố rộng ở khu vực Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam.

Nguồn: http://dx.doi.org/10.11646/zootaxa.3931.2.3
Biên tập: Đức Anh



Thứ Ba, 24 tháng 3, 2015

Loài Ngọc lan mới cho khoa học Magnolia tiepii ở Khánh Hoà


Ngoc-lan-tiep-Magnolia-tiepii-1

Một trong những kết quả đạt được của Đề tài TN3/T14 “Điều tra, sàng lọc nguồn tài nguyên dược liệu thực vật tỉnh Lâm Đồng theo định hướng hoạt tính sinh học nhằm phát triển các loài có giá trị cao”
bắt đầu thực hiện từ tháng 11/2012 đến nay là phát hiện một loài thực vật mới và được đặt tên là Ngọc lan tiếp Magnolia tiepii. 


Đây là loài mới cho khoa học được mô tả bởi các nhà thực vật Việt Nam thuộc Viện nghiên cứu Khoa học Tây Nguyên, Đại học Đà Lạt, và Vườn thực vật Nam Trung Hoa và công bố trên tạp chí Nordic Journal of Botany.

Ngoc-lan-tiep-Magnolia-tiepii
Bản ảnh loài Ngọc lan tiếp Magnolia tiepii (Hình Nông Văn Duy và Trần Văn Tiến; theo http://taynguyen3.vast.vn/)

Theo TS. Nông Văn Duy và TS. Trần Văn Tiến thì loài Ngọc lan này phân bố ở khu vực rừng núi đất cây lá rộng có độ cao tầm 700-800 m so với mặt biển ở Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hoà. Chúng được đặt tên vinh danh GS. Nông Văn Tiếp vì những đóng góp của ông cho nghiên cứu họ Ngọc lan ở Việt Nam. Tên địa phương gọi loài này là Giổi lá to. 

Ngọc lan tiếp là loài cây gỗ nhỡ cao đến 20 m và đường kính thân tầm 50 cm. Lá trưởng thành dài đến 70 cm, rộng đến 30 cm. Chúng ra hoa ở đầu cành, có màu trắng - vàng nhạt, xuất hiện từ tháng 9 đến tháng 11 Dương lịch.

Vùng phân bố của loài mới này rất hạn hẹp, ước chừng nhỏ hơn 100 km2, do đó chúng được đề nghị ở tình trạng bảo tồn là Critically Endangered (CR - Nguy cấp) theo tiêu chuẩn của IUCN quốc tế.

Ngoc-lan-lam-dong-Magnolia-lamdongensis
Bản ảnh loài Ngọc lan lâm đồng Magnolia lamdongensis (Hình Nông Văn Duy và Trần Văn Tiến; theo http://taynguyen3.vast.vn/)

Ngoài loài mới Ngọc lan tiếp Magnolia tiepii này ra, nhóm nghiên cứu còn phát hiện thêm một loài mới khác là Ngọc lan lâm đồng Magnolia lamdongensis và được chấp nhận công bố trên tạp chí Adansonia. Những thông tin chi tiết về loài Ngọc lan lâm đồng sẽ được biodivn.com cập nhật trong thời gian sớm nhất. 

Biên tập: Phạm Văn Thế

Magnolia tiepii sp. nov. from Vietnam

Published online: 4 February 2015
Duy Nong Van, Phan Nguyen Huu Toan, Van Tien Tran, Van Dung Luong, Nianhe Xia

A new species of Magnolia sect. Gwillimia DC., Magnoliaceae from Vietnam is described and illustrated. Magnolia tiepii is recognized from southern Vietnam, where it occurs in Khanh Vinh slope, Khanh Vinh District, Khanh Hoa Province. It is distinguished from the closely related M. henryi by having narrowly cuneate leaf blade, short petiole, stipular scar at the base of the leaf blade, short peduncle and ellipsoid fruit.


Doi: 10.1111/njb.00540; http://www.nordicjbotany.org/article/magnolia-tiepii-sp-nov-vietnam

Thứ Ba, 10 tháng 3, 2015

Giống xén tóc Aegosoma và loài mới tại Tỉnh Lâm Đồng

Giống xén tóc Aegosomađã được ghi nhận trên toàn thế giới với 15 loài, chúng có phân bố khá rộng, từ châu Âu, Bắc Á (Nga và Trung Quốc) và xuống tới các vùng thuộc Đông Nam Á.
xen-toc-Aegosoma-george
Mẫu chuẩn con đực của loài Aegosoma george


Khi nghiên cứu về phân loại học và phân bố các loài xén tóc thuộc giống Aegosoma, được Ths Đỗ Mạnh Cương công bố trên tạp chí Journal of Asia-Pacific Entomology, tác giả đã phân tích và sắp xếp các loài xén tóc này thành năm nhóm khác nhau. Khi phân tích về phân bố của của các thành viên trong giống, tác giả đã điều chỉnh về phân loại học của một số loài, đồng thời đưa ra giả thuyết về mối liên hệ giữa 2 khu hệ động vật ở Đông Dương và Indonesia – Malaysia; trong quá khứ khi mực nước biển Đông xuống thấp tới mức các nhóm động vật có lẽ đã có thể di cư qua lại giữa 2 phần đất liền. Từ đó xây dựng cơ sở về thứ tự tiến hóa của các nhóm theo thời gian.


Trong công bố vào tháng 3 năm 2015 này, tác giả cũng đã phát hiện và mô tả mới cho khoa học 1 loài xén tóc mới, loài Aegosoma george có phân bố ở Tỉnh Lâm Đồng. Đây là loài thứ 16 thuộc giống Aegosoma và là loài thứ 3 được tác giả công bố thuộc giống Aegosoma. Trong đó ngoại trừ loài A. mussaamaniđược phát hiện ở Malaysiathì cả 2 loài A. xentoc và A. georgeđược tác giả phát hiện gần đây đều dựa trên những mẫu thu được ở Lâm Đồng, Việt Nam. Tên của loài được gợi ý bởi con trai 5 tuổi của tác giả, George là nhân vật trong series phim hoạt hình ưa thích của cậu bé: “Peppa pig”. George được chọn để đặt tên cho loài mới vì đó là chú lợn bé nhất trong gia đình của lợn hồng Peppa Pig vì vậy tên của chú lợn này được đặt sau cùng so với các thành viên còn lại trong gia đình. Tuổi chính xác của chú lợn con George không được đề cập tới trong phim nhưng đó là 1 chú chú lợn con chưa biết nói, thích chơi khủng long và luôn mặc chiếc áo mầu xanh da trời.

Đặt tên cho các sinh vật vừa là công việc và cũng là đặc quyền của các nhà làm phân loại học, mỗi một cái tên đều có một ý nghĩa nhất định và có một câu chuyện riêng. Tên của các loài sinh vật có thể mô tả địa danh nơi tìm ra sinh vật đó, đặt theo tên của những người có ảnh hưởng tới những nghiên cứu của tác giả, tên loài cũng có thể được lựa chon theo tên của các vị thần (trong tôn giáo) hay có thể là bất cứ thứ gì khác có ý nghĩa với tác giả. Đối với các nhà làm phân loại học công đoạn lựa chọn tên và giải thích từ nguyên học của tên loài có lẽ là công việc thư giãn và thú vị nhất của một công bố mô tả loài mới.

   
Pink-Pig-Familly


Gia đình lợn hồng Peppa Pig, từ trái sang phải: Daddy Pig, Peppa Pig, George và Mummy Pig.

Biên tập: Đỗ Cương
Nguồn: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1226861515000266 

Aegosoma-george



Thứ Tư, 14 tháng 1, 2015

Giống và loài ruồi mới Melastrongygaster orbitalis

Ruoi-den-Melastrongygaster-orbitalis-Credit_Shima-2
Một giống ruồi và một loài mới cho khoa học được phát hiện ở Việt Nam:
Tiến sỹ Hiroshi Shima thuộc Trường Đại học Kyushu, Nhật Bản vừa công bố một giống và 5 loài ruồi mới cho khoa học. Trong đó, có một loài mới được mô tả từ các mẫu vật thu ở Việt Nam. 


Giống Ruồi đen Melastrongygaster tộc Strongygastrini, họ Tachinidae, bộ Hai cánh (Diptera) được mô tả mới cho khoa học với loài chuẩn Melastrongygaster atrata từ Nhật Bản và Hàn Quốc, và 4 loài khác: M. chaoi và M. fuscata từ Trung Quốc, M. kambaitiana từ Miến Điện và M. orbitalis từ Việt Nam. 

Loài Ruồi đen trán tròn Megastrongygaster orbitalis được thu ở Bảo Lộc, Lâm Đồng, Việt Nam. Loài được phân biệt bởi các đặc điểm: cơ thể dài 5.5-6.4mm; đầu đen, tròn; có một rãnh đen sáng chạy từ mép trong của tấm tròn trước về sau; râu dài khoảng ¾ so với mặt; ngực có màu đen bóng. Cánh có màu nâu nhạt, nhưng đậm hơn ở phần gốc. 

Ruoi-den-Melastrongygaster-orbitalis-Credit_Shima-1
Loài Ruồi đen trán tròn: Melastrongygaster orbitalis từ Việt Nam. Ảnh Shima 

Tộc Strongygastrini trước đây chỉ gồm 2 giống Strongygaster và Arcona, với tổng số 10 loài phân bố trên thế giới. Việc phát hiện giống Megastrongygaster với các đặc điểm bổ sung về cơ quan giao phối đã khẳng định vị trí phân loại của tộc Strongygastrini trong phân họ Phasinae, họ Tachinidae. 

Đây là giống và loài ruồi mới đầu tiên phát hiện trong năm nay. Năm 2014 cũng đã có 9 loài Ruồi mới cho khoa học được phát hiện từ Việt Nam gồm:
- Bốn loài Ruồi đen Simulium mới ở Vĩnh Phúc
- Phát hiện hai loài Ruồi mới ở Lào Cai
- Ba loài ruồi đen mới phát hiện ở Thừa Thiên Huế

Nghiên cứu này được công bố trên tạp chí Zootaxa 3904 (3): 427–445 (7/1/2015)

Biên tập: Nguyễn Đức Anh

Zootaxa 3904 (3): 427–445 (7 Jan. 2015)

Melastrongygaster, a new genus of the tribe Strongygastrini (Diptera: Tachinidae), with five new species from Asia 

HIROSHI SHIMA
Kyushu University Museum, Kyushu University, Hakozaki, Fukuoka 812-8581, Japan. E-mail: shimarcb@kyudai.jp

Abstract. A new genus with five new species of the Tachinidae is described: Melastrongygaster gen. nov., M. atrata sp. nov. (type species) from Japan and South Korea, M. chaoi sp. nov. from China, M. fuscata sp. nov. from China, M. kambaitiana sp. nov. from Myanmar and M. orbitalis sp. nov. from Vietnam. Melastrongygaster belongs to the tribe Strongygastrini and the subfamilial position of the tribe is discussed.

Links: http://www.mapress.com/zootaxa/2015/f/z03904p445f.pdf
http://www.biotaxa.org/Zootaxa/article/view/zootaxa.3904.3.9

Thứ Tư, 31 tháng 12, 2014

Bốn loài Cánh cứng chân chạy mới phát hiện

Amphimenes-guttatus
Tiến sỹ Fedorenko D.N. thuộc Viện các Vấn đề về Sinh thái và Tiến hóa Liên bang Nga đã phát hiện và công bố bốn loài cánh cứng chân chạy mới cho khoa học ở Việt Nam. Các loài mới thuộc hai giống Amphimenes và Taridius, họ Cánh cứng chân chạy (Carabidae), bộ Cánh cứng (Coleptera).


- Loài cánh cứng Amphimenes guttatus Fedorenko, 2014 phát hiện ở VQG Cát Bà, Hải Phòng. Loài có chiều dài từ 5,9-7,2 mm, màu sắc khá nổi bật, màu đen trên lưng, các mép bên của tấm cổ và cánh có màu vàng hung (vàng hơi đỏ). Trên mỗi cánh, có hai đốm vàng hung, đốm trước tròn, hơi nghiêng về rãnh lưng, đốt sau hình elip, nằm sát đường lưng. Đầu và tấm cổ có màu xỉn, cánh có màu sáng hơn. Mắt lớn, hình bán cầu điển hình. Râu khá dài. Tấm cổ nằm ngang, có chiều rộng gấp 1,48 lần chiều dài, và rộng gấp 1,56 lần so với đầu; phần rộng nhất của tấm cổ ở ngay tơ bên. Cánh có hình tứ giác, với chiều dài gấp 1,45 lần so với chiều rộng; chỗ rộng nhất ở chính giữa.

- Loài cánh cứng Amphimenes planipennis Fedorenko, 2014 phát hiện ở VQG Xuân Sơn, Phú Thọ. Loài có cơ thể hơi mập, màu đen; dài khoảng 5,3-6,2 mm. Đầu thường đen nâu hoặc nâu đen, với phần trán hơi đỏ; các mép bên của tấm cổ, cánh có mầu đỏ sẫm (đỏ đen); chân, râu có màu vàng hung. Đầu và tấm cổ hơi xỉn mầu, cánh có màu sáng hơn. Mắt hơi dẹt. Râu tương đối dài. Tấm cổ có dạng hình chữ nhật hoặc hình trái tim, với chiều rộng gấp 1,37 lần chiều dài, và gấp 1,45 lần chiều rộng của đầu; rộng nhất ở phần tơ bên. Cánh có dạng hình trái xoan lớn, chiều dài gấp 1,36 lần chiều rộng, có chiều rộng gấp 1,66 lần so với tấm cổ.
Amphimenes-micros
- Loài cánh cứng Amphimenes micros Fedorenko, 2014 phát hiện ở VQG Chư Yan Sin, Đắk Lắk. Loài có cơ thể thon và nhỏ, dài khoảng 4,7 mm. Đầu và tấm cổ có màu xỉn, cánh có màu sáng hơn. Mắt nhỏ và hơi dẹt. Râu ngắn, và không dài quá tấm cổ. Tấm cổ hình trái tim, có chiều rộng gấp 1,29 lần chiều dài, và gấp 1,47 lần so với đầu; rộng nhất ở phần có tơ bên. Cánh có hình chữ nhật, có chiều dài gấp 1,40 lần chiều rộng, và chiều rộng của cánh gấp 1,54 lần so với tấm cổ.
Taridius-marginipennis


- Loài cánh cứng Taridius marginipennis Fedorenko, 2014 phát hiện ở Lâm Đồng. Loài có cơ thể dẹt, dài từ 6,8-7,7 mm, màu đen hoặc đen nâu; chân, các mép bên của tấm cổ có màu vàng hung; tấm cổ có màu hung (đỏ) ở phần đầu và đuôi. Mắt lồi khá rõ. Tấm cổ nằm ngang, hình trái tim; chiều rộng gấp 1,41 lần, và gấp 1,29 lần so với đầu, chỗ rộng nhất ở cách đỉnh 1/3. Cánh có hình trái xoan nằm nghiêng, chiều dài gấp 1,46 lần chiều rộng, và có chiều rộng gấp 1,65 lần so với tấm cổ. 

Hai giống Amphimenes và Taridius mới chỉ ghi nhận được 20 và 19 loài tương ứng, và là các giống còn ít được nghiên cứu. Việc phát hiện các loài này càng làm rõ tính đa dạng sinh học và đặc hữu của khu hệ động vật Việt Nam



 (Nguồn: Fedorenko, 2014: http://kmkjournals.com/upload/PDF/REJ/23/ent23_4_305_315_Fedorenko_for_Inet.pdf)

Thứ Hai, 29 tháng 12, 2014

Ba loài ếch giun mới ở Việt Nam và Campuchia

Ichthyopis-catlocensis-credit-Geissler
Trong quá trình phân tích các đặc điểm hình thái và dẫn liệu phân tử các loài Ếch giun thuộc giống Ichthyophis Fitzinger, 1826, Tiến sỹ Nguyễn Quảng Trường cùng các đồng nghiệp người Đức, Nga đã phát hiện và công bố 3 loài mới cho khoa học. 

Loài Ếch giun cardamo Ichthyophis cardamomensis Geissler et al., 2014 được mô tả từ mẫu vật thu ở núi Cardamo, miền tây Cam-pu-chia. Loài có chiều dài từ 83-321,7 mm, gấp 23-37 lần chiều rộng trung bình. Cơ thể có mầu xám đen trên lưng, xám nhạt ở bụng đối với mẫu ngâm, và có màu nâu đỏ (nâu hạt dẻ) đối với mẫu sống. Xung quanh mắt có viền tròn hẹp màu trắng. Phía bên thân không có sọc vàng. Loài được tìm thấy ở rừng thường xanh từ độ cao 300-980m, gần suối nhỏ, chảy xiết. Loài được đề nghị xếp hạng DD theo tiêu chí của IUCN.

Ichthyophis-cardamomensis
Loài Ếch giun cardamo Ichthyophis cardamomensis. Ảnh Geissler et al., 2014

Loài Ếch giun cát lộc Ichthyophis catlocensis Geissler et al., 2014 được mô tả từ mẫu vật thu ở khu vực Cát Lộc, Lâm Đồng, Việt Nam. Loài có mầu sắc xám đỏ nhạt đối với mẫu ngâm, và xám đen đối với cá thể còn sống. Mắt có viền màu trắng. Phía bên thân không có sọc vàng. Loài được tìm thấy phía dưới hòn đá (đường kính 30cm) gần mép suối Sui Lan, rừng Cát Lộc. Loài được đề nghị xếp hạng DD theo tiêu chí của IUCN.

Ichthyopis-catlocensis
Loài Ếch giun cát lộc Ichthyophis catlocensis. Ảnh Geissler et al., 2014

Loài Ếch giun cha lo Ichthyophis chaloensis Geissler et al., 2014 được mô tả từ mẫu vật thu ở khu vực Cha Lo, Quảng Bình, Việt Nam. Loài có xám đen ở lưng và hơi nhạt dần ở bụng đối với mẫu ngâm, và nâu sẫm hạt dẻ ở lưng, nhạt hơn ở bụng đối với mẫu sống. Phía bên thân không có sọc vàng. Loài được tìm thấy bên dưới lớp lá rụng trên bờ suối. Loài được đề nghị xếp hạng DD theo tiêu chí của IUCN.

Ichthyophis-chaloensis
Loài Ếch giun cha lo Ichthyophis chaloensis. Ảnh Nguyễn Quảng Trường

Như vậy, tổng số đã có 11 loài ếch giun thuộc giống Ichthyophis đã được mô tả và ghi nhận trong khu vực Đông Nam Á lục địa. Các loài ếch giun giống Ichthyophis được thành hai nhóm dựa trên sự xuất hiện các vết sọc trên thân: nhóm có soc và nhóm không có sọc. Kết quả phân tích quan hệ phát sinh giữa hai nhóm dựa trên dẫn liệu phân tử và hình thái cho thấy nhóm không sọc có nguồn gốc đa phát sinh đối với nhóm có sọc.

Ếch giun giống Ichthyophis thuộc họ Ichthyopiidae, bộ Gymnophiona, lớp Lưỡng cư phân bố rộng ở khu vực Đông Nam Á, bao gồm phần lục địa, miền nam Philippine và miền đông quần đảo Indonesia-Australia. Hiện nay, đã ghi nhận được 51 loài ếch giun, trong đó có 2 loài (I. orthoplicatus và I. pseudangularis) xếp hạng VU, và 5 loài khác xếp hạng LC theo tiêu chí của IUCN.

Các loài mới này được công bố trên tạp chí Organisms Diversity and Evolution, 24/12/2014.
Nguyễn Đức Anh tổng hợp

Organisms Diversity & Evolution
Date: 24 Dec 2014

New Ichthyophis species from Indochina (Gymnophiona, Ichthyophiidae): 1. The unstriped forms with descriptions of three new species and the redescriptions of I. acuminatus Taylor, 1960, I. youngorum Taylor, 1960 and I. laosensisTaylor, 1969

Peter Geissler, Nikolay A. Poyarkov Jr., Lee Grismer, Truong Q. Nguyen, Hang T. An, Thy Neang, Alexander Kupfer, Thomas Ziegler, Wolfgang Böhme, Hendrik Müller

Abstract: Caecilians of the genus Ichthyophis Fitzinger, 1826 are among the most poorly known amphibian taxa within Southeast Asia. Populations of Ichthyophis from the Indochina region (comprising Cambodia, Laos, and Vietnam) have been assigned to five taxa: Ichthyophis acuminatus, Ichthyophis bannanicus, Ichthyophis kohtaoensis, Ichthyophis laosensis, and Ichthyophis nguyenorum. Barcoding of recently collected specimens indicates that Indochinese congeners form a clade that includes several morphologically and genetically distinct but yet undescribed species. Although body coloration is supported by the molecular analyses as a diagnostic character at species level, unstriped forms are paraphyletic with respect to striped Ichthyophis. Based on our morphological and molecular analyses, three distinct unstriped ichthyophiid species, Ichthyophis cardamomensis sp. nov. from western Cambodia, Ichthyophis catlocensis sp. nov. from southern Vietnam, and Ichthyophis chaloensis sp. nov. from central Vietnam are described as new herein, almost doubling the number of Ichthyophis species known from the Indochinese region. All three new species differ from their unstriped congeners in a combination of morphological and molecular traits. In addition, redescriptions of three unstriped Ichthyophis species (Ichthyophis acuminatus, I. laosensis, I. youngorum) from Indochina and adjacent Thailand are provided.

Final version could be found in: http://link.springer.com/article/10.1007/s13127-014-0190-6

Thứ Tư, 24 tháng 12, 2014

Loài Côn trùng cánh nửa mới ở Lâm Đồng

Caliscelidae-credit-kiwipedia
Một giống và loài côn trùng cánh nửa mới Annamatissus tami vừa được các nhà khoa học phát hiện mới cho thế giới ở Việt Nam. (Ảnh minh hoạ)

Chúng được các nhà khoa học Nga và Pháp tìm thấy tại khối núi Bì Đoúp - Lâm Đồng. Sau khi phân tích kỹ lưỡng các đặc điểm hình thái, các nhà khoa học đã quyết định chúng là một giống mới và đặt tên là Annamatissus

Loài mới được đặt tên là Annamatissus tami nhằm kỷ niệm TS. Trương Quang Tâm (Tp. Hồ Chí Minh), người đã tổ chức chuẩn bị các giấy tờ cho chuyến điều tra của nhóm tác giả kể trên. 

Như vậy giống mới này là giống thứ hai thuộc phân tông Caliscelini, đồng thời là giống thứ 10 của họ Côn trùng cánh nửa Caliscelidae ở Việt Nam.

Trong 10 giống của họ Côn trùng cánh nửa này ở Việt Nam thì có 8 giống thuộc phân họ Ommatidiotinae và 2 giống thuộc phân họ Caliscelinae.

Công bố này được vừa được tạp chí chuyên khảo Zootaxa đăng trên số 3900(2), trang 255–262 

DOI: http://dx.doi.org/10.11646/zootaxa.3900.2.5

A new genus of the tribe Caliscelini (Hemiptera, Fulgoroidea, Caliscelidae) from Vietnam 

VLADIMIR M. GNEZDILOV, THIERRY BOURGOIN, ADELINE SOULIER-PERKINS

Abstract: A new genus Annamatissus Gnezdilov et Bourgoin gen. nov., including the new species, Annamatissus tami Gnezdilov et Soulier-Perkins sp. nov. is described in the family Caliscelidae from the Bi-Doup massif in Lam Dong Province of Vietnam. The new taxon represents only the second genus of the tribe Caliscelini known from Vietnam. An identification key to separate Gelastissus Kirkaldy from Annamatissus gen. nov. is provided together with a check list of the Caliscelidae of Vietnam and their distribution. New distribution data in Vietnam are given for Cicimora sicildia Emeljanov, 1998 and Gelastissus hokutonis (Matsumura, 1916).

For more detail please go:  http://www.mapress.com/zootaxa/2014/f/z03900p262f.pdf
http://www.biotaxa.org/Zootaxa/article/view/zootaxa.3900.2.5

Thứ Bảy, 13 tháng 12, 2014

Năm loài ve bét mới phát hiện ở miền Nam

itp-lucidcentral-org-mite
Hai nhà khoa học Ba Lan và Nga vừa mới công bố về việc phát hiện 5 loài ve bét mới cho khoa học ở Khu Dự trữ sinh quyển Đồng Nai, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hoá Đồng Nai, Vườn Quốc gia Bù Gia Mập (Bình Phước), và Vườn Quốc Gia Bidoup Núi Bà (Lâm Đồng). Chúng gồm các loài sau: 


Acrotritia paragranulata Niedbała sp. nov., 
Hoplophthiracarus clavatus Niedbała sp. nov., 
Steganacarus(Rhacaplacarus) spinus Niedbała sp. nov., 
Euphthiracarus (Euphthiracarus) quasitakahashii Niedbała sp. nov. 
Euphthiracarus(Parapocsia) medius Niedbała sp. nov.,

Công bố này được đăng tải trên tạp chí Zootaxa 3884 (2): 156–168 

Ptyctimous mites (Acari, Oribatida) from the Joint Russian-Vietnamese Biological Expedition (October 2013–April 2014) 
WOJCIECH NIEDBAŁA (1) & SERGEY G. ERMILOV (2)
1-Faculty of Biology, Department of Animal Taxonomy and Ecology, Adam Mickiewicz University, Poznań, Poland. E-mail: wojciech.niedbala@amu.edu.pl
2- Corresponding autho: Tyumen State University, Tyumen, Russia. E-mail: ermilovacari@yandex.ru

Abstract. 
An annotated checklist of ptyctimous mite taxa, collected from the Joint Russian-Vietnamese Biological expedition (October 2013–April 2014) in four forest zones (Dong Nai Biosphere Reserve, Dong Nai Culture and Nature Reserve, Bu Gia Map National Park, Bi Dup—Nui Ba National Park) is provided. It includes 28 species, 16 genera and six families. One new subgenus, Euphthiracarus (Parapocsia) Niedbała subgen. nov., and five new species, Acrotritia paragranulata Niedbała sp. nov., Hoplophthiracarus clavatus Niedbała sp. nov., Steganacarus(Rhacaplacarus) spinus Niedbała sp. nov., Euphthiracarus (Euphthiracarus) quasitakahashii Niedbała sp. nov. and Euphthiracarus(Parapocsia) medius Niedbała sp. nov., are described. Supplementary descriptions of Apoplophora minuscula Niedbała, 2013 (see Niedbała & Ermilov 2013), Arphthicarus parasentus Niedbała, 2000 and Atropacarus (Hoplophorella) stilifer (Hammer, 1961) are presented.

For final version, please visit at: http://www.mapress.com/zootaxa/2014/f/z03884p168f.pdf
http://biotaxa.org/Zootaxa/article/view/zootaxa.3884.2.4