Thực hiện sản xuất hàng hoá “Không phá rừng” và thương mại thực tế

Mối đe dọa chính đến các cánh rừng nhiệt đới hiện nay không phải việc khai thác gỗ mà là từ việc phá rừng trên quy mô lớn để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về hàng nông sản. Nhận thức được điều này, các chính phủ và doanh nghiệp trên toàn thế giới ngày càng cam kết chấm dứt nạn phá rừng từ các chuỗi cung ứng hàng hoá như vậy.

Nhưng nhiều quốc gia sản xuất hàng hóa có đặc điểm là năng lực quản lý rừng và sử dụng đất đai kém, và thường thì việc phá rừng vì mục đích nông nghiệp là bất hợp pháp. Việc không thể giải quyết các thách thức về quản lý rừng và sử dụng đất có thể làm cho các sáng kiến “không phá rừng” (zero-deforestation) ở các khu vực công cộng và tư nhân trở nên vô ích. 

Một mô hình giải quyết những thách thức này đã tồn tại. Từ năm 2003, Liên minh Châu Âu (EU) đã và đang thực hiện Kế hoạch Hành động về Luật Lâm nghiệp, Quản trị và Thương mại (FLEGT) để giải quyết việc khai thác gỗ bất hợp pháp. Trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động, EU và các quốc gia xuất khẩu gỗ đàm phán và thực hiện các thỏa thuận thương mại được gọi là Hiệp định Đối tác Tự nguyện (VPAs) để cải thiện việc quản lý rừng cũng như thúc đẩy thương mại các sản phẩm gỗ hợp pháp đã được kiểm chứng.

Các tác giả trong một bài báo mới từ các cơ sở của FLEGT và REDD ở EU đã biện luận rằng cần phải đưa ra các bài học kinh nghiệm từ VPAs để có thể hỗ trợ các nỗ lực để xác định môi trường thuận lợi cho các bên liên quan mật thiết để làm cho sản xuất “không phá rừng” và thương mại thực tế liên quan.

Trên thực tế, kinh nghiệm cho thấy bằng cách kết nối các cải cách thương mại và tiếp cận thị trường, VPAs sẽ cung cấp nhiều động lực mạnh mẽ cho các nhà sản xuất hàng hóa để đáp ứng các nhu cầu đặt ra.

VPAs không giống như các giao dịch thương mại thông thường trong đó nội dung của chúng được thống nhất thông qua quá trình có sự tham gia của các phía đại diện của chính phủ, khu vực kinh tế tư nhân, xã hội dân sự và các nhóm liên quan khác. Kinh nghiệm cho thấy chất lượng tham gia trong các lĩnh vực như xác định tính hợp pháp và cơ chế kiểm tra thử nghiệm là một đóng góp quan trọng cho việc đàm phán và thực hiện thành công VPA. Đối thoại và hợp tác giữa các bên liên quan ở khu vực nhà nước và tư nhân ở các quốc gia sản xuất hàng hóa có ý nghĩa quan trọng thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau, nhất trí và thực hiện có hiệu quả cam kết không phá rừng.

Các kinh nghiệm từ VPA cho thấy sự cần thiết xác định mục tiêu "Không phá rừng" ở cấp quốc gia hay các cấp có thẩm quyền khác cũng như làm rõ khung pháp lý và thể chế để các bên liên quan có thể hiểu được các quyền, trách nhiệm và nghĩa vụ.

Một yếu tố cần làm rõ là thông tin - về dòng chảy hàng hóa, việc tuân thủ pháp luật, chế độ quản lý .v.v. Hầu hết các chuỗi cung cấp sản phẩm còn thiếu các thông tin này. Đây cũng là một lỗ hổng có thể dẫn đến tham nhũng, tội phạm và xung đột giữa các cộng đồng và công ty.

VPA đề cập đến sự cần thiết phải minh bạch hơn thông qua việc cam kết các quốc gia đối tác công bố thông tin mà các bên liên quan cho là quan trọng. Việc thực hiện những cam kết này đã tăng cường trách nhiệm giải trình của nhà nước và tư nhân, một trong số đó là việc chia sẻ lợi ích với các cộng đồng sống dựa vào rừng và có khả năng giám sát rừng độc lập.

Các tác giả trong bài báo đó lưu ý không nên đánh giá thấp tính thực tế của việc giải quyết nạn phá rừng thông qua các chuỗi cung cấp sản phẩm. Họ cho rằng "Điều này đòi hỏi sự nhất trí xây dựng, hỗ trợ về mặt chính trị, phối hợp nhiều mặt và xây dựng năng lực". "Hơn nữa việc này đòi hỏi các chính phủ, doanh nghiệp, cộng đồng và xã hội dân sự tương tác và hỗ trợ lẫn nhau bằng những cách thức hoàn toàn mới".

Họ nói VPAs đưa ra những bài học quan trọng để thu hút các bên liên quan và cải thiện sự tham gia, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và lập luận pháp lý.

Các quốc gia có thẩm quyền giải quyết vấn đề này và vượt qua những rào cản về quản lý rừng và sử dụng đất sẽ dẫn đầu về đảm bảo các nguồn đầu tư tư nhân cho mục đích chống phá rừng và cân bằng giữa sự phát triển và bền vững.

Dịch bởi Đào Công Anh

Source: http://www.euflegt.efi.int/publications/making-zero-deforestation-commodity-production-and-trade-a-reality

Posted in: Fauna Biodiversity,Fauna Conservation,Flora Biodiversity,Flora Conservation,News