Mai vàng thắm đượm tình xuân

Hoa mai vàng còn có tên là huỳnh mai, là một loài cây của vùng nhiệt đới châu Á. Ở nước ta, thường thấy mai vàng ở khu vực phía Nam. Mai vàng nở vào cuối đông đầu Xuân, thường là dịp tết. Ở miền Trung và Nam bộ nước ta hiếm khi có hoa đào, hoa mai trắng, người ta xem hoa mai vàng là hoa ngày tết.

Những cây mai vàng với hoa rực rỡ lúc xuân sang trông thật là nên thơ. Chúng cũng có dáng cây xù xì như mai, đào và cũng thanh lịch với vóc dáng dịu dàng. Một luồng gió lạnh thổi qua, một vài cánh hoa dễ rụng nhè nhẹ rơi lướt trong gió như tô điểm cho trời xuân thêm đẹp, làm cho cảnh xuân càng tăng vẻ nên thơ. Từ cây mai trồng trong vườn, người ta cắt cành mai vào cắm trong độc bình vào ngày tết, mai nhìn càng xinh xắn một cách lộng lẫy hơn. Người ta thường chọn những cành mai có hương thơm thoang thoảng để chơi được lâu và hương thơm làm cho bầu không khí trong nhà thêm ấm cúng.

Mai vàng luôn luôn là sắc hoa thân thiết trong cuộc sống hằng năm của đồng bào các tỉnh phía nam, nhưng có lẽ không đâu như ở Huế, mai đã trở thành linh hồn của thành phố lúc xuân về. Hoa mai với người Huế, cũng như hoa đào với người Hà Nội, hoa mimosa với người Đà Lạt. Nó không còn là tạo vật bên ngoài mà đã lẩn sâu vào bên trong thành một nỗi lòng. Vườn Huế nào cũng trồng dăm ba cây mai, thậm chí nếu khu vườn nhỏ chỉ đủ chỗ cho một cây thôi thì đó chính là cây mai. Mùa đông ở Huế mưa lạnh kéo dài, cảnh vật như bị xóa đi trong màu xám của mưa dầm, và vì thế khi nhìn thấy cây mai nở vàng trước ngõ, con người cảm nhận được niềm vui đương trỗi dậy trong cõi lòng cùng với trời đất thay đổi. Người Huế thương cây mai ở chỗ đó, và không hiểu nó rút chất liệu gì từ cái mùa đông nghiệt ngã của Huế để qua một vài đêm xuân, nó bỗng bừng rộ lên thành một áng thơ cuộc sống, chói lọi.

Cây Mai vàng đoạt giải đặc biệt năm 2012. Ảnh utvanut

Hoa mai đẹp và con người cũng đã dùng trí tuệ và bàn tay khéo léo của mình để làm cho hoa mai càng thêm đẹp hơn. Hoa của cây mai chính là những lá biến đổi. Người ta đã chứng kiến những biến đổi từ lá sang cánh hoa; như ở hoa sen, các lá đài màu xanh chuyển dần thành những cánh hoa màu hồng. Ở hoa trà mi cũng có sự chuyển tiếp từ các lá bắc qua các lá đài sang tới cánh hoa. Ở hoa mẫu đơn, người ta có thể thấy lá cây từ hình thức phức tạp chuyển dần sang những dạng đơn giản hơn rồi biến thành lá bắc, lá đài và cuối cùng thành cánh hoa.

Nhưng cũng có hiện tượng ngược lại là một số nhị hoa cũng có thể biến đổi thành cánh hoa trong trường hợp hoa có nhiều nhị. Hoa tầm xuân, một dạng nguyên thủy của hoa hồng, chỉ có năm cánh hoa, trong khi hoa hồng trồng làm cảnh có tới gần 100 cánh hoa, hoa dành dành cũng có nhiều cánh hoa màu trắng rất thơm. Hoa nhài cũng chỉ có 6-7 cánh hoa, còn hoa nhài trồng lại có nhiều cánh.

Người ta cũng gặp những sự biến đổi đó ở hoa mai vàng. Từ những cây mai 5 cánh, người ta đã tạo được những nòi có 9 cánh hoa, 12 cánh, 18 cánh, 32 cánh, 48 cánh, thậm chí tới 120 cánh. Người ta trồng mai ở vườn, trồng mai ở chậu, trồng mai trong chậu cạn làm bonsai, ghép mai để tạo cây có nhiều loại hoa, nhiều màu.

Hoa mai vàng nguyên bản (Ochna integerrina)

Mai vàng đã đi vào cuộc sống và tâm hồn người Việt, trở thành thân quen đối với mọi người những ngày cuối đông chuẩn bị cho mùa xuân. Cứ mỗi độ tết đến xuân về chúng ta lại không khỏi háo hức để được ngắm nhìn những sắc mai vàng lung linh, tỏa hương thơm thoang thoảng thanh khiết, mang đến cảm giác ấm áp và tô điểm cho không khí hạnh phúc sum vầy bên gia đình!

"Xuân này trong ấy ra sao nhỉ

Ngõ cũ hoa mai nở mấy cành?" 

(thơ Nguyễn Bính)

Hoài Vân (Tổng hợp)

Posted in: Flora Biodiversity,News