Loài thực vật mới phát hiện ở Việt Nam: Capparis gialaiensis

Một loài thực vật mới cho khoa học của họ Capparaceae từ Việt Nam, Cáp gia lai - Capparis gialaiensis Sy,  đã được mô tả và được minh họa bằng hình vẽ và hình ảnh. Về hình thái, nó gần với Capparis longistipitata, nhưng khác ở độ dài của gai, chỉ nhị và vòi nhụy, hình dạng của lá và kích thước của cánh hoa. Thêm vào đó, bài báo công bố loài mới cũng cung cấp những bức ảnh màu, bảng so sánh loài mới với những loài có quan hệ gần gũi, và khóa định loại lưỡng phân. 

Capparis là chi Type của họ Capparaceae, bao gồm khoảng 600 loài, phân bố ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới, và một số vùng có khí hậu ôn hòa. Cho đến nay, đã có 35 loài, 3 phân loài và 2 thứ đã được ghi nhận ở Việt Nam. 

Gần đây, trong một đợt điều tra thực địa tại tỉnh Gia Lai, các nhà thực vật đã thu được mẫu vật của một loài Cáp đặc biệt. Nó sinh trưởng trên nền đất đỏ Bazan của những ngọn đồi nhỏ trong khu đất trống thuộc khu vực rừng thứ sinh ở xã Sơn Lang, huyện KBang. 

Sau khi kiểm tra tiêu bản chuẩn và so sánh về đặc điểm hình thái với các taxa tương tự, các nhà thực vật Việt Nam và Hàn Quốc đã kết luận rằng loài thực vật thu ở Gia Lai này là một loài chưa từng được mô tả.

Do đó, họ đã quyết định công bố loài mới trên tạp chí Annales Botanici Fennici, số 52, trang 219-223.

Mô tả: Bụi leo, cao tới 10 m, có lông tơ. Gai dài 0,5-1 mm, hơi uốn cong xuống. Cuống lá dài 1,2-1,5 cm, có phủ lông tơ; phiến lá hình elip đến trái xoan, kích thước 5-5,5 X 3-3,5 cm, mặt dưới lá có lông tơ trên gân chính và gân thứ cấp (gân phụ), mặt trên nhẵn, lúc non có màu vàng xanh, chuyển màu xanh sậm khi già, gân chính ở mặt dưới lá nổi rõ, mặt trên lá phẳng, gân phụ 3-5 ở mỗi bên của gân chính. Gốc lá tròn hoặc hơi nhọn, đỉnh lá nhọn, dài khoảng 0,5 cm. Cụm hoa dạng ngù, mọc ở nách lá hoặc ở đầu cành, gồm 9-11 hoa; cuống cụm hoa dài 2-2,5 cm; cuống hoa dài 1,5-1,6 cm, có lông tơ. Nụ hoa hình cầu, đường kính khoảng 2 mm. Lá đài kích thước 6-6,5 X 3-3,5 mm, phía ngoài có lông tơ, phía trong nhẵn; vòng ngoài lá đài xoắn vòng, trái xoan; vòng trong xoắn vòng dạng thìa. Cánh hoa màu trắng, hình thuôn, kích thước 12-13 X 4-5 mm, có lông tơ trên bề mặt và mép. Nhị 21-22; chỉ nhị dài 3,7-4 cm, nhẵn, màu trắng; bao phấn dài khoảng 1 mm. Vòi nhụy dài 3-3,5 cm, nhẵn. Bầu nhụy dạng khối elip, kích thước khoảng 2*1 mm, màu vàng xanh, nhẵn. Quả hình cầu, đường kính 3,5-3,8 cm, đỏ tía đến tím sậm khi chín, bề mặt nhẵn. Hạt 1-4 mỗi quả. Kích thước 1,5-1,7 X 1,2-1,3 cm, màu đen. Mùa hoa vào tháng 5-6, có quả trong khoảng tháng 5-11. 

Khóa lưỡng phân định loại loài Cáp gia lai C. gialaiensis và những loài gần gũi về hình thái: 

1. Vòi nhụy dài 0.6-0.8(-1.2) cm ... .......................................C. cantoniensis

1. Vòi nhụy ngắn nhất là 2 cm

2. Cuống hoa dài 2.5-3.5 cm; lá đài nhẵn; cánh hoa dạng trứng... C. lanceolaris

2. Cuống hoa dài đến 1.5 cm; lá đài có lông tơ; cánh hoa hình thuôn hoặc hình trái xoan

3. Gai dài 3-4 mm; phiến lá hình thuôn đến gần giống dạng trứng; cánh hoa hình trái xoan, dài 4-6 mm; chỉ nhị dài 0.7-2 cm .....................C. longistipitata

3. Gai dài 0.5-1 mm; phiến lá hình elip đến trái xoan; lá đài thuôn, dài 12-13 mm; chỉ nhị 3.7-4 cm ............................................................ C. gialaiensis

Biên tập: Hoài Vân

Liên kết: http://www.annbot.net/

PDF: Capparis gialaiensis (Capparaceae), a new species from Vietnam

Posted in: Flora New Species,Gia Lai